---
title: "فتوسل مشعل"
url: https://tajhiz-sanat.com/%d9%81%d9%88%d8%aa%d9%88%d8%b3%d9%84/
date: 2018-12-16
modified: 2026-08-19
lang: fa
author: "وبمستر"
description: "فتوسل مشعل چیست و چه وظیفه ای دارد؟ فتوسل مشعل که با نام های چشم مشعل، چشم الکترونیکی، سنسور شعله و Flame Detector نیز شناخته می شود، یکی از اجزای..."
categories:
  - "مقالات ابزار دقیق"
image: https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/2018/12/فتوسل.jpg
word_count: 1242
---

# فتوسل مشعل

## فتوسل مشعل چیست و چه وظیفه ای دارد؟

**فتوسل** مشعل که با نام های **چشم مشعل، چشم الکترونیکی، سنسور شعله** و **Flame Detector** نیز شناخته می شود، یکی از اجزای ایمنی سیستم احتراق است. این سنسور وجود یا نبود شعله را تشخیص می دهد و سیگنال آن را به رله یا کنترلر مشعل می فرستد. اگر پس از فرمان روشن شدن مشعل، شعله در زمان ایمنی تعیین شده تشکیل نشود یا هنگام کار از بین برود، کنترلر باید شیر سوخت را ببندد و مشعل را وارد وضعیت خطا یا Lockout کند.

بنابراین وظیفه چشم مشعل «تنظیم مقدار سوخت» نیست؛ این تجهیز وضعیت شعله را پایش می کند و کنترلر مشعل بر اساس سیگنال آن درباره ادامه کار یا قطع سوخت تصمیم می گیرد. انتخاب سنسور نامناسب، نصب در زاویه غلط یا آلودگی سطح دید می تواند باعث خاموشی های ناخواسته یا، در شرایط خطرناک تر، تشخیص اشتباه شعله شود.

برای مشاهده مدل های موجود و دریافت مشاوره فنی، به صفحه [خرید و قیمت فتوسل](https://tajhiz-sanat.com/product-category/تجهیزات-گاز/فتوسل/) مشعل مراجعه کنید.

### تفاوت فتوسل مشعل با فتوسل روشنایی

واژه «** فتوسل** » در بازار برای تجهیزات متفاوتی به کار می رود. **فتوسل** روشنایی معمولاً شدت نور محیط را تشخیص می دهد تا چراغ ها در شب روشن و در روز خاموش شوند. در مقابل، چشم مشعل بخشی از زنجیره ایمنی احتراق است و باید تابش مشخص شعله را در کنار یک کنترلر سازگار ارزیابی کند.

سلول خورشیدی نیز تجهیز دیگری است که انرژی نور را به توان الکتریکی تبدیل می کند. یکسان دانستن سلول خورشیدی، LDR روشنایی و آشکارساز UV مشعل از نظر علمی دقیق نیست. در ادامه فقط سنسورهای مورد استفاده برای پایش شعله مشعل بررسی می شوند.

![قیمت و خرید فتوسل مشعل](https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/2018/12/قیمت-و-خرید-فتوسل.jpg)

## انواع سنسور تشخیص شعله مشعل

| نوع سنسور | اصل عملکرد | کاربرد معمول | نکته مهم |
| ----------------- | ------------------- | ----------------------- | --------------- |
| فتوسل مقاومتی (Photoresistive) | تغییر هدایت الکتریکی در برابر نور مرئی | عمدتاً شعله زرد مشعل‌های گازوئیلی | باید با ورودی و رله تعریف‌شده سازنده سازگار باشد |
| آشکارساز UV | تشخیص تابش فرابنفش شعله | شعله گاز و بعضی شعله‌های روغنی | نور معمول اتاق را نمی‌بیند، اما جرقه، جوشکاری و برخی منابع پرانرژی ممکن است سیگنال کاذب ایجاد کنند |
| آشکارساز IR | تشخیص تابش فروسرخ و الگوی نوسان شعله | کوره‌ها و مشعل‌های صنعتی | انتخاب باند طیفی و الگوریتم تشخیص به نوع سوخت و فرآیند وابسته است |
| سنسور UV/IR یا چندطیفی | ترکیب چند کانال طیفی | کاربردهای صنعتی با ریسک بالاتر یا منابع مزاحم | مقاومت بهتر در برابر هشدار کاذب، اما هزینه و تنظیمات بیشتر |
| میله یونیزاسیون | اندازه‌گیری جریان یونیزاسیون در شعله | بسیاری از مشعل‌های گازی | فتوسل نیست و به اتصال زمین و قطبیت صحیح حساس است |

![فتوسل چیست؟](https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/2018/12/فتوسل.jpg)

### فتوسل مقاومتی

سنسورهای Photoresistive با دریافت نور شعله، هدایت الکتریکی متفاوتی ایجاد می کنند. نمونه های خانواده Siemens QRB برای پایش شعله های زرد روغنی طراحی شده اند. مشخصات حساسیت، جریان مجاز، رنگ کابل و سازگاری با کنترلر باید از دیتاشیت مدل دقیق استخراج شود؛ ظاهر مشابه به معنی قابلیت جایگزینی نیست.

### آشکارساز شعله UV

آشکارساز UV از سلول حساس به فرابنفش استفاده می کند. برای نمونه، خانواده Siemens QRA برای پایش شعله های گازی و روغنی و در برخی پیکربندی ها برای اثبات جرقه به کار می رود. مدل QRA2 تابش حدود ۱۹۰ تا ۲۷۰ نانومتر را تشخیص می دهد و برای کار متناوب تعریف شده است. از این رو QRA2 را نباید صرفاً یک مقاومت CdS یا فتوسل روشنایی در نظر گرفت.

### آشکارساز شعله IR

سنسورهای IR تابش فروسرخ و معمولاً مشخصه نوسانی شعله را تحلیل می کنند. این روش در کوره ها و فرآیندهایی کاربرد دارد که شدت یا طیف UV کافی نیست. انتخاب سنسور IR باید با توجه به سوخت، دمای محفظه، میدان دید و منابع گرم مزاحم انجام شود.

### میله یونیزاسیون

میله یونیزاسیون از رسانایی الکتریکی گازهای یونیزه شده در شعله استفاده می کند. این روش در بسیاری از مشعل های گازی رایج است، اما از نظر ساختمان و روش اندازه گیری با فتوسل نوری تفاوت دارد. هنگام جایگزینی قطعه باید مشخص شود کنترلر برای ورودی UV، فتورزیستیو، IR یا یونیزاسیون طراحی شده است.

 

## فتوسل مشعل چگونه کار می کند؟

چرخه عملکرد در یک سیستم معمول به این صورت است:

- کنترلر درخواست گرمایش را دریافت و توالی پیش تهویه را اجرا می کند.
- جرقه و سپس شیر سوخت در زمان تعریف شده فعال می شوند.
- سنسور باید در بازه ایمنی، سیگنال معتبر شعله را به کنترلر برساند.
- با پایدار ماندن سیگنال، مشعل به کار ادامه می دهد.
- اگر سیگنال تشکیل نشود، قطع شود یا پیش از زمان مجاز به صورت نور مزاحم دیده شود، کنترلر مطابق منطق ایمنی، سوخت را قطع و خطا ثبت می کند.

زمان های ایمنی، حداقل جریان یا ولتاژ قابل قبول و رفتار Lockout ویژگی فتوسل به تنهایی نیستند؛ این مقادیر از ترکیب سنسور و مدل رله مشعل تعیین می شوند. برای آشنایی با این بخش، مقاله [رله مشعل](https://tajhiz-sanat.com/رله-مشعل/) را مطالعه کنید.

 

## راهنمای انتخاب و خرید فتوسل مشعل

برای انتخاب چشم مشعل، ابتدا پلاک سنسور قبلی و مدل کامل رله یا Burner Controller را ثبت کنید. سپس موارد زیر را بررسی کنید:

- **نوع سوخت و رنگ شعله****:** گاز، گازوئیل، مازوت و شعله آبی یا زرد تابش یکسانی ندارند.
- **اصل آشکارسازی****:** UV، IR، Photoresistive یا Ionization باید با ورودی کنترلر یکسان باشد.
- **سازگاری با کنترلر****:** فهرست کنترلرهای مجاز در دیتاشیت سازنده ملاک است، نه شباهت فیزیکی سوکت.
- **حالت کارکرد****:** برخی سنسورها فقط برای کار متناوب و برخی برای پایش پیوسته مجازند.
- **حساسیت و میدان دید****:** سنسور باید ناحیه فعال شعله را ببیند، نه دیواره داغ یا جرقه اولیه ناخواسته را.
- **دمای محیط و درجه حفاظت****:** دمای بدنه مشعل، گردوغبار، رطوبت و شرایط نصب با محدوده مجاز مدل مقایسه شود.
- **طول و مسیر کابل****:** کابل سنسور نباید کنار کابل جرقه ولتاژ بالا عبور کند؛ طول مجاز نیز تابع کنترلر است.
- **اتصال مکانیکی****:** فلنج، گیره، زاویه دید، طول سنسور و نوع کانکتور باید با مشعل تطابق داشته باشد.
- **اصالت و کد فنی****:** نام برند به تنهایی کافی نیست؛ کد کامل مدل و پسوندها را کنترل کنید.

در تجهیز صنعت می توانید مشخصات مدل هایی مانند [فتوسل UV زیمنس QRA2](https://tajhiz-sanat.com/product/فتوسل-مشعل-زیمنس-qra2/)، [چشم مشعل زیمنس QRA10](https://tajhiz-sanat.com/product/فتوسل-چشم-سنسور-زیمنس-مشعل-qra10/)، [چشم مشعل UVZ 780](https://tajhiz-sanat.com/product/فتوسل-چشم-سنسور-هانیول-قرمز-مشعل-uvz-780/) و [چشم مشعل MMZ 770](https://tajhiz-sanat.com/product/فتوسل-چشم-سنسور-هانیول-مشعل-mmz-770/) را بررسی کنید.

## نحوه نصب چشم مشعل

نصب و سرویس تجهیزات ایمنی مشعل باید توسط فرد دارای صلاحیت و طبق نقشه سازنده انجام شود. اصول عمومی عبارت اند از:

- پیش از سیم کشی، تغذیه از تمام قطب ها قطع و بی برقی با ابزار مناسب تأیید شود.
- سنسور رو به ناحیه ای از شعله قرار گیرد که تابش پایدار و کافی دارد.
- سنسور نباید شعله مشعل مجاور، نور مزاحم یا جرقه ای را ببیند که کنترلر آن را به عنوان شعله کاذب تفسیر می کند.
- کابل آشکارساز از کابل جرقه و کابل های قدرت جدا عبور داده شود.
- پنجره یا لنز سنسور تمیز بماند و در معرض دمای بیشتر از حد مجاز قرار نگیرد.
- پس از نصب، آزمون های راه اندازی و قطع شعله مطابق دستورالعمل کنترلر اجرا شود.

## روش صحیح تست فتوسل مشعل

روش تست به فناوری سنسور و مدل رله مشعل وابسته است. آشکارساز UV، فتوسل فتورزیستیو و میله یونیزاسیون با یک روش واحد آزمایش نمی‌شوند و اهم‌متر برای همه مدل‌ها معتبر نیست. مراحل اندازه‌گیری سیگنال و تست عملکرد ایمنی در [راهنمای تخصصی تست چشم مشعل](https://tajhiz-sanat.com/فتوسل-مشعل-گاز-چیست؟/) توضیح داده شده است.

## عیب‌یابی و علائم خرابی فتوسل

Lockout پس از جرقه همیشه به معنی خرابی فتوسل نیست؛ آلودگی لنز، زاویه دید، احتراق ناپایدار، کابل‌کشی نامناسب و ایراد کنترلر نیز می‌توانند باعث قطع مشعل شوند. برای مشاهده جدول علت‌ها و روش رفع خطا به [عیب‌یابی فتوسل مشعل گازی](https://tajhiz-sanat.com/فتوسل-مشعل-گاز-چیست؟/) مراجعه کنید.

## عوامل مؤثر بر قیمت فتوسل مشعل

قیمت چشم مشعل به فناوری تشخیص، برند و اصالت کالا، کد فنی، حساسیت، امکان کار متناوب یا پیوسته، درجه حفاظت، محدوده دمایی، نوع کانکتور و لوازم نصب بستگی دارد. نوسان ارز و موجودی نیز بر قیمت بازار ایران اثر می گذارند. برای مقایسه قیمت، فقط ظاهر محصول را ملاک قرار ندهید؛ یک مدل ارزان اما ناسازگار با رله مشعل، قابل استفاده و ایمن نیست.

هنگام استعلام، عکس پلاک فتوسل، مدل کنترلر، نوع سوخت، برند مشعل و شرایط محیطی را ارسال کنید تا مدل سازگار دقیق تر انتخاب شود.

 
فتوسل مشعل یک نام عمومی برای گروهی از سنسورهای پایش شعله است؛ اما تمام این سنسورها ساختمان و روش تست یکسانی ندارند. انتخاب درست باید بر اساس نوع شعله، فناوری آشکارسازی، مدل رله، حالت کارکرد و شرایط محیطی انجام شود. برای دریافت پیشنهاد فنی و استعلام قیمت، مشخصات مشعل و کنترلر خود را در اختیار کارشناسان تجهیز صنعت قرار دهید.

## پرسش های متداول فتوسل

![تصویر بارگذار](https://tajhiz-sanat.com/wp-content/plugins/easy-accordion-free/public/assets/ea_loader.svg)
### آیا فتوسل مشعل همان فتوسل روشنایی است؟
خیر. هر دو به نور واکنش نشان می دهند، اما چشم مشعل بخشی از سیستم ایمنی احتراق است و باید با کنترلر، طیف شعله و توالی ایمنی سازگار باشد.

### برای مشعل گازی چه نوع سنسوری مناسب است؟
بسته به طراحی سازنده، سنسور UV یا میله یونیزاسیون رایج است. مدل دقیق باید از مستندات مشعل و رله کنترل انتخاب شود.

### آیا QRA2 و QRB1 قابل جایگزینی هستند؟
خیر. QRA2 آشکارساز UV و QRB1 فوتوسل مقاومتی است و ورودی، کاربرد و کنترلرهای سازگار آن ها متفاوت است.

### آیا می توان همه فتوسل ها را با اهم متر تست کرد؟
خیر. آزمون مقاومت فقط ممکن است برای بعضی سنسورهای Photoresistive کاربرد داشته باشد. آشکارساز UV و سنسور یونیزاسیون باید با روش تعیین شده در دیتاشیت سنسور و کنترلر آزمایش شوند.

### علت خطای مکرر چشم مشعل چیست؟
آلودگی لنز، زاویه دید نامناسب، شعله ناپایدار، کابل کشی کنار جرقه، اتصال ضعیف، دمای زیاد، سنسور ناسازگار یا خرابی رله از علت های متداول هستند.

### برای استعلام قیمت چه اطلاعاتی لازم است؟
کد کامل سنسور، مدل رله مشعل، نوع سوخت، برند مشعل، نوع اتصال و در صورت امکان عکس پلاک تجهیز را ارسال کنید.