---
title: "آموزش سایزینگ تله بخار با مثال کاربردی"
url: https://tajhiz-sanat.com/%d8%a2%d9%85%d9%88%d8%b2%d8%b4-%d8%b3%d8%a7%db%8c%d8%b2%db%8c%d9%86%da%af-%d8%aa%d9%84%d9%87-%d8%a8%d8%ae%d8%a7%d8%b1/
date: 2026-10-18
modified: 2026-10-18
lang: fa
author: "علیرضا گلی پور"
description: "انتخاب سایز اشتباه تله بخار باعث هدر رفت بخار، آسیب به تجهیزات و افزایش هزینه‌های عملیاتی می‌شود. کافی است تله بخار را فقط یک سایز بزرگتر از نیاز فرایند انتخاب..."
categories:
  - "آموزش"
image: https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/SteamTraps-web.webp
word_count: 3590
---

# آموزش سایزینگ تله بخار با مثال کاربردی

انتخاب سایز اشتباه تله بخار باعث هدر رفت بخار، آسیب به تجهیزات و افزایش هزینه‌های عملیاتی می‌شود. کافی است [تله بخار](https://tajhiz-sanat.com/استیم-تراپ/) را فقط یک سایز بزرگتر از نیاز فرایند انتخاب کنید تا در ساعات کم باری، بخش قابل توجهی از بخار زنده هدر برود. ممکن است سایز کوچکتر انتخاب کنید تا در ساعات پیک مصرف، کندانس قابل توجهی در تجهیزات جمع شده و به مبدل‌ها آسیب بزند. اما با محاسبه سایزینگ تله بخار می‌توان از چنین شرایط پیچیده جلوگیری کرد.

محاسبه ظرفیت تله بخار را براساس سه پارامتر اصلی دبی کندانس تولیدی در شرایط حداکثر بار، فشار تفاضلی بین ورودی و برگشتی و ضریب ایمنی متناسب با نوع کاربرد انجام می‌دهند. ابتدا دبی کندانس را برحسب کیلوگرم بر ساعت محاسبه کنید و سپس فشار تفاضلی را از اختلاف فشار ورودی و فشار خط برگشت به دست آورید. در نهایت با ضرب دبی در ضریب ایمنی می‌توان ظرفیت مورد نیاز تله بخار را محاسبه نمود. در این مقاله آموزش محاسبات سایزینگ تله بخار با مثال کاربردی از محصولات برند اسپیراکس سارکو را بررسی می‌کنیم.

![سایزینگ تله بخار](https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/Untitled-11.jpg)

## عوامل موثر بر سایزینگ تله بخار

سایزینگ تله بخار فقط یک محاسبه ساده نیست، بلکه ترکیبی از چند عامل است که هر کدام می‌تواند انتخاب نهایی شما را تغییر دهند. دبی کندانس، فشار تفاضلی، ضریب ایمنی، نوع کاربرد و نوع تله بخار عواملی هستند که نادیده گرفتن هر کدام از آنها به انتخاب اشتباه و افت عملکرد سیستم بخار منجر می‌شود. این عوامل تاثیرگذار بر سایزینگ تله بخار را با جزئیات بیشتری بررسی می‌کنیم:

### دبی کندانس (kg/h)

دبی کندانس مهمترین عامل تعیین کننده سایزینگ تله بخار است. این دبی مقدار کندانسی است که در واحد زمان تولید می‌شود و باید آن را در شرایط حداکثر بار فرایند محاسبه کنید. دبی کندانس به نوع تجهیز، بار حرارتی و شرایط عملیاتی بستگی دارد. اما هرچه بیشتر باشد، مقدار سایزینگ نیز بالاتر است.

### فشار تفاضلی خط (Differential Pressure)

این پارامتر اختلاف فشار بین ورودی تله بخار و فشار خط برگشت کندانس است. البته فشار تفاضلی را باید با در نظر گرفتن هد استاتیکی، فشار خط برگشت و افت اصطکاکی محاسبه کنید. هرچه فشار تفاضلی بیشتر باشد، مقدار ظرفیت تخلیه تله نیز باید بالاتر محاسبه شود.

### ضریب ایمنی (Safety Factor)

ضریبی است که برای جبران نوسانات بار، گرفتگی‌های احتمالی و شرایط غیر منتظره در محاسبه ظرفیت تله بخار اعمال می‌شود. این ضریب را معمولاً 1.5 تا 3 برابر دبی کندانس در نظر می‌گیرند. در کاربردهای حساس مانند خطوط کارخانه‌های ریسندگی، ضریب ایمنی را حداکثر 3 برابر در نظر می‌گیرند، اما برای شرایط عادی مثلاً مبدل حرارتی مقدار این ضریب 1.5 برابر کافی است.

### نوع کاربرد

اینکه قرار است تله بخار را در کجای فرایند و برای چه هدفی نصب کنید، محاسبات سایزینگ آن را تغییر می‌دهد. مقدار ضریب ایمنی برای خط اصلی بخار ۲ تا ۳ برابر حداکثر دبی کندانس است. اما این مقدار در خطوط جانبی و تجهیزات متفرقه یا مبدل‌های حرارتی نهایتاً 1.5 الی ۲ در نظر گرفته می‌شود. همچنین اگر بار بخار سیستم ثابت است، ضریب ایمنی را برابر 1.5 در نظر می‌گیرند.

### نوع تله بخار

نوع تله بخار نیز در روش سایزینگ نقش دارد. البته باید ابتدا دبی کندانس خط را با در نظر گرفتن ضریب ایمنی محاسبه کنید و سپس از روی جداول معرفی شده برندها، سایز تله بخار را انتخاب نمایید. تله بخارهای ترمودینامیکی، شناور، سطل معکوس و ترموستاتیکی هر کدام جداول ظرفیت مخصوص خود را دارند.

### دمای عملیاتی

دمای عملیاتی نیز از پارامترهای تعیین کننده سایزینگ تله بخار است. زیرا دمای بخار و کندانس بر مقدار چگالی و رفتار سیال اثر می‌گذارند. روش سایزینگ در دماهای بالاتر به کل متفاوت از دمای کمتر است.

### نوع سیال

نوع سیال آخرین پارامتر تعیین کننده محاسبه ظرفیت تله بخار است، اما به تنهایی یک عامل بسیار کلیدی است. بخار اشباع، بخار فوق گرم یا هوای فشرده هر کدام رفتار کاملاً متفاوتی دارند. خصوصاً در شرایط بخار فوق گرم این حساسیت افزایش پیدا می‌کند و باید انتخاب تله با محدوده دمایی فرایند کاملاً سازگار باشد.

![محاسبه ظرفیت تله بخار](https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/images-1-8.jpg)

## نکته‌های عملی برای در نظر گرفتن پارامترهای فنی

در سایزینگ تله بخار حتماً سه پارامتر دبی کندانس، فشار تفاضلی و ضریب ایمنی را با دقت محاسبه کنید و از جدول ظرفیت سازنده برای انتخاب سایز نهایی استفاده کنید. نادیده گرفتن هر یک از این عوامل به هدر رفت بخار یا آب‌گرفتگی سیستم منجر می‌شود.

در سال‌های ابتدایی دوران مهندسی چنین اشتباهی را مرتکب شده‌ام. زمانیکه در یک پروژه پتروشیمی برای خط اصلی بخار کارخانه یک تله بخار سایز بزرگتر از نیاز تجهیز را در نظر گرفتیم. زیرا فقط در محاسبه، قطر لوله و سایز تله را بررسی کرده و پارامتر فشار تفاضلی را فراموش کرده بودم. اما در عمل مصرف بخار کارخانه به ‌طور غیر عادی خیلی بالاتر از محاسبات انجام شده گزارش می‌شد. زیرا در ساعات کم باری، بخار زنده را هم تخلیه می‌کرد و این هدر رفت غیر قابل توجیه بود! به هر حال برای آغاز محاسبات سایزینگ تله بخار حتماً این نکات را رعایت کنید:

- در محاسبه دبی کندانس، حتماً حداکثر بار را در نظر بگیرید، نه میانگین.
- برای محاسبه فشار تفاضلی هر سه جزء هد استاتیکی، فشار خط برگشت و افت اصطکاکی را لحاظ کنید.
- ضریب ایمنی را براساس نوع کاربرد انتخاب کنید. این ضریب لزوماً همیشه یک عدد ثابت نیست.
- اگر محاسبات در مرز دو سایز قرار دارد، همیشه سایز بزرگتر را انتخاب کنید.

## فرمول‌های سایزینگ تله بخار

فرمول‌های سایزینگ تله بخار، ابزار اصلی برای محاسبه ظرفیت مورد نیاز و انتخاب سایز مناسب هستند. بدون این فرمول‌ها، انتخاب سایز در حد حدس و گمان است که در نهایت باعث مشکلاتی مانند هدر رفت بخار یا آب‌گرفتگی سیستم می‌شود. اما با این فرمول‌ها می‌توانید مقدار دبی کندانس، فشار تفاضلی، هد استاتیکی و ظرفیت تخلیه مورد نیاز خط را دقیق محاسبه کنید. محاسباتی که معیار انتخاب سایز نهایی هستند.

### فرمول اصلی سایزینگ

فرمول اصلی سایزینگ تله بخار، پایه و اساس محاسبه ظرفیت مورد نیاز است:

ضریب ایمنی ´ دبی کندانس محاسبه شده = ظرفیت مورد نیاز تله بخار (kg/h)

در این فرمول دبی کندانس محاسبه شده، همان مقدار کندانس تولیدی در شرایط حداکثر بار (kg/h) است. ضریب ایمنی نیز برای جبران نوسانات بار و شرایط غیر منتظره اعمال می‌شود. البته در این فرمول باید دبی کندانس را با توجه به حداکثر بار خط بخار محاسبه کنید و ضریب ایمنی را براساس نوع کاربرد در نظر بگیرید. زیرا انتخاب ضریب ایمنی کمتر از حد نیاز منجر به آب‌گرفتگی سیستم می‌شود. در عین حال اعمال ضریب بیش از حد نیز باعث هدر رفت بخار خواهد شد.

| **نوع کاربرد** | **مقدار ضریب ایمنی پیشنهادی** |
| ----------------------- | --------------------------------------------------- |
| خط اصلی بخار | ۲ تا ۳ برابر |
| مبدل حرارتی با بار متغیر | 1.5 تا 2 برابر |
| خطوط حساس مانند ریسندگی | ۲ تا ۳ برابر |
| تجهیزات با بار ثابت | 1.5 برابر |

 

### فرمول محاسبه دبی کندانس

در فرمول اصلی سایزینگ متوجه شدید که دبی کندانس مهمترین پارامتر است که باید دقیق براساس حداکثر دبی خط محاسبه شود. این عدد پایه محاسبه ظرفیت مورد نیاز و در نهایت انتخاب سایز نهایی است. برای محاسبه دبی کندانس خطوط از فرمول زیر استفاده کنید:

۳۶۰۰ ´ (گرمای نهان تبخیر بخار (KJ/Kg) / بار حرارتی تجهیز (KW)) دبی کندانس (Kg/h)

در این فرمول بار حرارتی تجهیز مقدار گرمای منتقل شده در همان تجهیز است که با واحد KW می‌سنجند. گرمای نهان تبخیر نیز مقدار گرمای لازم برای تبخیر یک کیلوگرم بخار (KJ/Kg) است که به فشار بخار بستگی دارد. عدد ۳۶۰۰ نیز برای تبدیل ثانیه به ساعت در نظر گرفته شده است. مثلاً فرض کنید بار حرارتی مبدل ۳۰۰ کیلو وات و گرمای نهان تبخیر آن ۲۲۰۰ کیلو ژول بر کیلوگرم باشد. در این صورت دبی کندانس برابر با Kg/h ۴۹۱ می‌شود. اما چند نکته را فراموش نکنید:

- مقدار گرمای نهان وابسته به فشار است. هرچه فشار بالاتر رود، مقدار گرمای نهان کمتر می‌شود.
- بار حرارتی تجهیزات را از روی دیتاشیت استخراج کنید. اگر به دیتاشیت یا کاتالوگ دسترسی نداشته باشید، ملزم به محاسبات مهندسی هستید.
- دبی کندانس را باید در شرایط حداکثر بار محاسبه کنید.
- جداول تخصصی بخار و حتی نرم‌افزارهای تخصصی برای این موضوع وجود دارد که بهتر است اصولی از آنها استفاده کنید.

![محاسبات تله بخار](https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/SteamTraps-web.jpg)

### روش محاسبه فشار تفاضلی

محاسبه فشار تفاضلی، دومین مرحله کلیدی در سایزینگ تله بخار است. زیرا این عدد ظرفیت تخلیه تله را تعیین می‌کند و انتخاب سایز نهایی به مقدار محاسبه شده آن بستگی دارد. فرمول کلی برای محاسبه فشار تفاضلی به قرار زیر است:

فشار برگشتی کل - فشار ورودی تله = فشار تفاضلی

در این فرمول فشار ورودی تله همان فشار بخار در بالا دست تله برحسب bar است. فشار برگشتی کل نیز مجموع هد استاتیکی، فشار خط برگشت و افت اصطکاکی لوله‌کشی است. اما ممکن است همین لحظه برای شما سوال باشد که این فشار تفاضلی چه تاثیری در سایزینگ دارد و اصولاً کجا استفاده می‌شود؟

در فرمول اصلی سایزینگ، خبری از پارامتر فشار تفاضلی نیست. در آن فرمول فقط دبی کندانس را در ضریب ایمنی اعمال کردیم تا فقط ظرفیت مورد نیاز تله بخار را برحسب کیلوگرم بر ساعت محاسبه کنیم. اما برای انتخاب سایز نهایی باید بررسی کنید که هر سایز تله بخار در فشار تفاضلی مشخص، چه ظرفیتی برای تخلیه دارد.

جدول ظرفیت هر تله بخار براساس فشار تفاضلی و سایز تنظیم شده و توسط شرکت‌های سازنده عرضه می‌شود. با مقایسه ظرفیت مورد نیاز با این جداول، سایزی که ظرفیت تخلیه آن در فشار تفاضلی خط کافی باشد را انتخاب می‌کنید. بنابراین محاسبات سایزینگ تله بخار دو مرحله دارد. مرحله اول برای محاسبه ظرفیت مورد نیاز است و در مرحله دوم باید سایز مناسب را با مراجعه به جدول ظرفیت در فشار تفاضلی محاسبه کنید. اما هنوز یک نکته کلیدی باقی مانده است که در محاسبه فشار تفاضلی نقش دارد.

## اجزای فشار برگشتی کل چه هستند؟

فشار برگشتی کل عامل تعیین کننده فشار تفاضلی است که از سه جز هد استاتیکی، فشار خط برگشت و افت اصطکاکی تشکیل شده است. در محاسبه فشار برگشتی کل باید حتماً هر سه جز را با دقت محاسبه کنید تا در نهایت از جداول افت فشار لوله‌کشی استفاده نمایید.

در یکی از پروژه‌های صنایع غذایی شاهد این چالش بودیم. زیرا خط برگشت کندانس یک مبدل حرارتی با تله بخار سایز مناسبی تجهیز شده بود، اما کندانس در مبدل جمع می‌شد و دمای محصول پایین می‌آمد. اول فکر کردیم که تله بخار خراب است، اما در واقع فشار خط برگشت واقعی بیشتر از مقدار محاسبه شده بود. زیرا ظاهراً در محاسبات اولیه، هد استاتیک را در نظر گرفته بودیم اما افت اصطکاکی را اعمال نکرده بودیم که نوعی ساده انگاری در طراحی و سایزینگ محسوب می‌شود.

### هد استاتیکی (Static Head)

فشار ناشی از ارتفاع ستون کندانس در خط برگشت بخار است. این هد را با در نظر گرفتن فرمول زیر محاسبه می‌کنند:

0.098 * ارتفاع (m) = هد استاتیک (bar)

با در نظر گرفتن این فرمول هد استاتیکی یک لوله با ارتفاع ۱۰ متری برابر با 0.98 بار است.

### فشار خط برگشت (Return Line Pressure)

فشار موجود در خط برگشت کندانس است که از بخار فلاش، فشار سیستم برگشت و یا فشار مخزن جمع‌آوری ایجاد می‌شود. در سیستم‌های بسته مقدار این فشار ممکن است قابل توجه باشد.

### افت اصطکاکی (Friction Loss)

افت فشار ناشی از اصطکاک در لوله‌ها، شیرها، اتصالات و مبدل‌ها در مسیر برگشت است. مقدار این افت به قطر لوله، طول مسیر، دبی و تعداد اتصالات بستگی دارد. البته از روی جداول استاندارد افت فشار لوله‌کشی می‌توان مقدار افت اصطکاکی را محاسبه کرد.

![فرمول محاسبه تله بخار](https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/images-15.jpg)

### فرمول نهایی محاسبه فشار برگشتی کل

فشار برگشتی کل، یک بخش کلی برای محاسبه فشار تفاضلی بود که در بخش قبلی همین مقاله بررسی کردیم. از طرفی حالا می‌دانیم که سه پارامتر هد استاتیکی، فشار خط برگشت و افت اصطکاکی در مقدار نهایی فشار برگشتی کل تاثیرگذار هستند. این فشار به شکل زیر محاسبه می‌شود:

افت فشار اصطکاکی + فشار خط برگشتی + هد استاتیکی = فشار برگشتی کل

## انتخاب سایز تله بخار با در نظر گرفتن جدول ظرفیت

در بخش‌های قبلی با فرمول‌های مختلف مسیر محاسبه را از ابتدا طی کردیم. در ابتدا دبی کندانس را با فرمول اصلی به دست آوردیم و سپس مقدار فشار تفاضلی را با لحاظ کردن هر سه جز فشار برگشتی محاسبه کرده‌ایم. در نهایت نیز مقدار ضریب ایمنی را براساس نوع کاربرد در اختیار داریم. حالا در کل دو عدد کلیدی ظرفیت مورد نیاز و فشار تفاضلی را در اختیار داریم.

سایز نهایی تله بخار را باید با استفاده از همین دو عدد انتخاب کنیم. در این مرحله قرار است با مراجعه به جدول ظرفیت سازنده‌ها سایزی را انتخاب کنیم که ظرفیت تخلیه آن در فشار تفاضلی محاسبه شده پروژه ما بیشتر از ظرفیت مورد نیاز باشد.

### ساختار جدول ظرفیت

محور افقی جدول ظرفیت برای نشان دادن فشار تفاضلی (bar) است. محور عمودی این جدول را برای ظرفیت تخلیه (Kg/h) در نظر می‌گیرند. خطوط منحنی نیز بیانگر سایزهای مختلف تله بخار (DN15، DN20، DN25 و...) هستند. این جدول برای هر نوع تله بخار (ترمودینامیکی، شناور، سطلی معکوس، ترموستاتیک) متفاوت است که توسط برند سازنده همراه با کاتالوگ محصولات عرضه می‌شود.

### مراحل انتخاب سایز

اگر در این مرحله هستید، قطعاً از قبل ظرفیت مورد نیاز تله بخار و فشار تفاضلی را محاسبه کرده‌اید. حالا باید به جدول ظرفیت تله بخار مورد نظر مراجعه کنید. در محور فشار تفاضلی، مقدار محاسبه شده خودتان را پیدا کنید و آن را به سمت بالا تا رسیدن به منحنی سایزهای مختلف حرکت کنید. در نهایت باید سایزی که ظرفیت تخلیه آن بیشتر از ظرفیت مورد نیاز باشد را انتخاب کنید.

## نکته‌های میدانی انتخاب سایز

- همیشه سایزی را انتخاب کنید که ظرفیت تخلیه آن بیشتر از ظرفیت مورد نیاز محاسبه شده باشد.
- اگر ظرفیت مورد نیاز پروژه بین دو سایز باشد، سایز بزرگتر را انتخاب کنید، اما بیش از حد افراط نکنید. یک سایز بزرگتر کافی است.
- جدول ظرفیت هر سازنده مخصوص محصولات آن سازنده است. از این جداول برای محصولات برندهای دیگر استفاده نکنید.
- همیشه سایزی را انتخاب کنید که ظرفیت تخلیه آن، حاشیه اطمینان مناسبی در مقایسه با ظرفیت مورد نیاز محاسبه شده داشته باشد.

![مثال محاسبه تله بخار](https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/spirax-sarco-ft44-10-steam-trap.jpg)

## مثال‌های کاربردی سایزینگ تله بخار

محاسبه ظرفیت تله بخار با چند فرمول ساده انجام می‌شود. نهایتاً قرار است ظرفیت مورد نیاز را با در نظر گرفتن فشار تفاضلی از روی نمودارها انتخاب کنید. این کار در طول این مقاله با ذکر جزئیات زیاد اندکی پیچیده شده است. اجازه دهید تا با مثال از انتخاب چند مدل [تله بخار اسپیراکس سارکو](https://tajhiz-sanat.com/product-tag/spirax-sarco-steam-trap/) (Spirax Sarco) مسیر سایزینگ را در عملیاتی سپری کنیم.

### مثال اول: سایزینگ تله بخار ترمودینامیکی خط اصلی بخار کارخانه

در این مثال خط اصلی بخار در کارخانه‌ای صنعتی را تجسم کنید که وظیفه توزیع بخار به واحدهای مختلف را بر عهده دارد. این خط با فشار ۱۰ بار کار می‌کند و باید کندانس تولیدی را به شکل مداوم تخلیه کند تا از ضربه آب و افت راندمان جلوگیری شود. برای این پروژه فرض تله بخار ترمودینامیکی TD42 محصول برند اسپیراکس سارکو را انتخاب می‌کنیم، زیرا مقاومت بالایی برای نصب در خطوط اصلی بخار با فشار بالا و ضربه آب دارد. حالا محاسبات را آغاز می‌کنیم.

#### شرایط عملیاتی پیش فرض

فرض کنید که شرایط عملیاتی خط اصلی این کارخانه به قرار جدول زیر است:

| **مشخصه** | **مقدار پیش فرض** |
| -------------- | ---------------------------- |
| فشار ورودی بخار | ۱۰ بار |
| فشار خط برگشت کندانس | 1 بار |
| ارتفاع خط برگشت | ۱۰ متر |
| افت اصطکاکی لوله‌کشی | 0.5 بار |
| بار حرارتی خط اصلی | ۳۰۰ کیلو وات |
| گرمای نهان در فشار ۱۰ بار | ۲۰۰۰ ژول |

 

#### مرحله اول: محاسبه دبی کندانس

دبی کندانس این خط به راحتی از طریق فرمول اصلی محاسبه می‌شود:

| Kg/h ۵۳۰ = ۳۰۰ / (۳۶۰۰ * ۲۰۰۰) = دبی کندانس |
| ------------------------------------------------------------------ |

#### مرحله دوم: محاسبه فشار تفاضلی

در بخش‌های قبلی گفتیم که فشار تفاضلی را از کم کردن فشار برگشتی کل از فشار ورودی تله محاسبه می‌کنند. اما برای اندازه‌گیری فشار برگشتی کل به محاسبه هد استاتیکی نیاز دارید:

بار 0.98 = 0.98 * ۱۰ = 0.98 * ارتفاع خط برگشت = هد استاتیکی

بار 2.48 = 0.5 + 1 + 0.98 = فشار برگشت کل

بار 7.52 = 2.48 – ۱۰ = فشار برگشتی کل - فشار روی تله = فشار تفاضلی

#### مرحله سوم: محاسبه ظرفیت مورد نیاز خط

ظرفیت مورد نیاز خط را به راحتی می‌توانیم با ضرب دبی کندانس در ضریب ایمنی به دست آوریم. ضریب ایمنی نیز طبق جدول و برای خطوط اصلی ۲ در نظر می‌گیرند. یعنی ظرفیت مورد نیاز تله باید دو برابر دبی کندانس باشد. دبی کندانس خط مقدار Kg/h ۵۳۰ محاسبه شده است. پس داریم:

Kg/h ۱۰۶۰ = ۵۳۰ * ۲ = ظرفیت مورد نیاز

حالا باید به جدول ظرفیت تله بخار اسپیراکس سارکو مدل TD42 مراجعه کنید. زیرا ظرفیت مورد نیاز به همراه فشار تفاضلی را در اختیار داریم. در آن جدول می‌توانیم از روی منحنی‌ها سایز مناسب را از میان سایزهای DN15، DN20 و DN25 انتخاب کنیم. البته برای مثال پیشنهادی ما تهیه یک تله بخار اسپیراکس سارکو مدل TD42 سایز DN20 کافی است.

![سایزینگ تله بخار](https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/images-3-4.jpg)

### مثال دوم: سایزینگ تله بخار مکانیکی برای مبدل حرارتی

در این مثال به سراغ یک تجهیز فرعی مثلاً مبدل حرارتی در واحد صنایع غذایی می‌رویم که وظیفه گرم کردن محصولی را بر عهده دارد. اما بار مبدل در طول شبانه روز متغیر است. فرض کنید که این مبدل با فشار ۶ بار کار می‌کند و کندانس آن باید به ‌طور پیوسته تخلیه شود. برای این پروژه یک تله بخار مکانیکی از محصولات برند اسپیراکس سارکو مدل FT14 را پیشنهاد می‌کنیم. این تله قابلیت تخلیه پیوسته کندانس را دارد. همچنین برای نصب در بارهای متغیر عملکرد پایداری خواهد داشت.

#### شرایط عملیاتی پیش فرض پروژه

شرایط عملیاتی این پروژه را با در نظر گرفتن مقادیر درج شده در جدول زیر در نظر بگیرید.

| **مشخصه** | **مقدار پیش فرض** |
| -------------- | ---------------------------- |
| فشار بخار ورودی | 6 بار |
| فشار خط برگشت کندانس | 0.5 بار |
| ارتفاع خط برگشت | 5 متر |
| افت اصطکاک لوله‌کشی | 0.3 بار |
| بار حرارتی مبدل | 20 کیلو وات |
| گرمای نهان تبخیر در فشار 6 بار | حدود ۲۰۸۵ ژول بر کیلوگرم |
| ضریب ایمنی | 1.5 |

#### محاسبات سایزینگ

حالا می‌توانیم اعداد فرض شده برای را در محاسبات سایزینگ تله بخار استفاده کنیم:

| دبی کندانس= (3600*2085) / 200 = 345 kg/h |
| ------------------------------------------------- |
| بار 0.49 = 0.098 * ۵ = هد استاتیکی |
| بار 1.29 = 0.49 + 0.5 + 0.3 = فشار برگشتی کل |
| بار 4.71 = 1.29 – ۶ = فشار تفاضلی |
| Kg/h ۵۱۸ = 1.5 * ۳۴۵ = ظرفیت مورد نیاز (Kg/h) |

در پایان این محاسبات نیز مقدار کافی برای ارجاع به جدول ظرفیت تله بخار مکانیکی اسپیراکس سارکو مدل FT14 را داریم. زیرا ظرفیت مورد نیاز مقدار ۵۱۸ کیلوگرم بر ساعت محاسبه شده است و مقدار فشار تفاضلی در این پروژه نیز 4.71 بار است. فقط کافی است به نمودار ظرفیت تله بخار FT14 مراجعه کرده و براساس اطلاعاتی که دارید، سایز مورد نظر را از روی منحنی‌ها انتخاب کنید. در این مثال یک تله بخار اسپیراکس سارکو مدل FT14 سایز DN20 کافی است.

![اشتباهات رایج محاسبه ظرفیت تله بخار](https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/images-2-6.jpg)

## اشتباهات رایج محاسبه ظرفیت تله بخار

خیلی‌ها محاسبه سایزینگ تله بخار را دست کم می‌گیرند و در این مسیر اشتباهات فاحشی را مرتکب می‌شوند. در این صورت تله‌های بخار به جای بهینه‌سازی سیستم باعث هدر رفت بخار، آب‌گرفتگی و در نهایت آسیب به تجهیزات حساس فرایند می‌شوند. بسیاری از این اشتباهات به دلیل نادیده گرفتن یک یا چند پارامتر کلیدی رخ می‌دهد. اجازه دهید تا چند مورد از اشتباهات رایج سایزینگ تله بخار را بررسی کنیم:

- محاسبه دبی کندانس براساس بار میانگین انجام شود و به حداکثر بار توجهی نمی‌کنید.
- تناسب گرمای نهان تبخیر با فشار عملیاتی را نادیده می‌گیرید.
- زمانیکه شرایط غیر عادی مانند راه‌اندازی سرد را در نظر نگرفته باشید.
- تاثیر هد استاتیکی با فشار خط برگشت و یا افت اصطکاکی در محاسبه فشار تفاضلی را نادیده می‌گیرید.
- از یک ضریب ایمنی ثابت برای تمام کاربردها استفاده می‌کنید و یا ضریب ایمنی را خیلی بزرگ در نظر می‌گیرید.
- سایز تله بخار را براساس قطر لوله در نظر بگیرید و کاری با دبی و فشار تفاضلی نداشته باشید.
- از جدول ظرفیت یک سازنده برای محصولات سازنده‌ای دیگر استفاده کنید.

![سایزینگ انواع تله بخار](https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/Untitled2-10.jpg)

## جمع‌بندی

سایزینگ تله بخار ترکیبی از محاسبه دقیق، تجربه مهندسی و توجه به جزئیات است. این سایزینگ را نمی‌توانید فقط براساس قطر لوله انجام دهید. از محاسبه دبی کندانس در حداکثر بار تا لحاظ کردن هر سه جز فشار برگشتی هر مرحله نقش کلیدی در عملکرد نهایی سیستم بخار خواهد داشت. در پایان توصیه می‌کنم که همیشه دبی کندانس را ابتدای محاسبات ظرفیت تله بخار براساس حداکثر بار محاسبه کنید و سپس ضریب ایمنی را براساس نوع کاربرد انتخاب نمایید.

رعایت همین دو نکته، بیشترین نقش را در انتخاب سایز درست دارند. البته در این مقاله سعی کردیم که با دو مثال عملیاتی از تله‌های مکانیکی تا ترمودینامیکی اسپیراکس سارکو یک فضای عینی از روش کار را ایجاد کنیم. با این حال روش پیش رو برای هر نوع تله بخار از دیگر برندها نیز کارایی دارد. همچنین جهت انتخاب تله بخار مناسب انواع خطوط فرایندی در صنایع مختلف می‌توانید از مشاوره تخصصی با تیم کارشناسی تجهیز صنعت استفاده کنید.

## سوالات متداول

- تفاوت واقعی ضریب ایمنی 1.5 و 3 برابر در سایزینگ تله بخار چقدر است؟ و کدام ضریب برای بارهای متغیر مناسب است؟

از ضریب ایمنی 1.5 برابر برای کاربردهایی با بار نسبتا ثابت استفاده کنید. ضریب 3 برابری برای پروژه‌هایی با بار بسیار متغیر و شرایط کاملاً غیر قابل پیش ‌بینی مناسب هستند.

- اگر فشار برگشتی کل سیستم نزدیک به فشار ورودی باشد، چه راه حل‌هایی برای انتخاب تله مناسب وجود دارد؟

چنین شرایطی یک فرض بحرانی است و باید فشار برگشتی در این پروژه را کاهش دهید. مثلاً می‌توانید از جدا کننده بخار فلاش، اصلاح لوله‌کشی یا کاهش هد استاتیک استفاده کنید. انتخاب تله بخار با فشار تفاضلی پایین‌تر نیز سودمند است.

- آیا می‌توان از جدول ظرفیت یک سازنده برای محصول سازنده دیگر استفاده کرد؟

خیر، هر سازنده جداول ظرفیت اختصاصی برای محصولات خود را دارد. دو محصول به ظاهر مشابه از دو برند متفاوت قطعاً جدول‌های متفاوتی نیز دارند و نمی‌توان به جای یکدیگر استفاده کرد.

- در بار بسیار کم، انتخاب تله با سایز کوچکتر از حد محاسبه شده منطقی است؟

خیر، منطقی نیست. زیرا انتخاب سایز کوچکتر از حد منجر به آب‌گرفتگی در سیستم می‌شود. حتی در بارهای کم نیز باید محاسبه ظرفیت تله بخار براساس حداکثر بار محاسبه شود.

 

https://tajhiz-sanat.com/%d8%b1%d8%a7%d9%87%d9%86%d9%85%d8%a7%db%8c-%d8%aa%d8%b4%d8%ae%db%8c%d8%b5-%d8%a7%d8%b5%d8%a7%d9%84%d8%aa-%d9%85%d8%ad%d8%b5%d9%88%d9%84%d8%a7%d8%aa-spirax-sarco/