---
title: "راهنمای انتخاب شیر اطمینان بخار و بویلر"
url: https://tajhiz-sanat.com/%d8%b1%d8%a7%d9%87%d9%86%d9%85%d8%a7%db%8c-%d8%a7%d9%86%d8%aa%d8%ae%d8%a7%d8%a8-%d8%b4%db%8c%d8%b1-%d8%a7%d8%b7%d9%85%db%8c%d9%86%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d8%ae%d8%a7%d8%b1/
date: 2026-10-28
modified: 2026-10-28
lang: fa
author: "علیرضا گلی پور"
description: "انتخاب شیر اطمینان بخار از حساس‌ترین تصمیمات مهندسی است. فقط یک خطای کوچک مهندسی می‌تواند یک بویلر صنعتی را در عرض چند دقیقه به یک بحران ایمنی تبدیل کند. کافی..."
categories:
  - "آموزش"
  - "مقالات"
image: https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/emniyet-valfi-kontrolu-ve-muayenesi.webp
word_count: 2646
---

# راهنمای انتخاب شیر اطمینان بخار و بویلر

انتخاب شیر اطمینان بخار از حساس‌ترین تصمیمات مهندسی است. فقط یک خطای کوچک مهندسی می‌تواند یک بویلر صنعتی را در عرض چند دقیقه به یک بحران ایمنی تبدیل کند. کافی است فشار باز شدن را ۱۰ درصد اشتباه یا دبی تخلیه را کمتر از حد نیاز و یا متریال نامناسب برای دمای عملیاتی پیش بینی کنید تا [شیر اطمینان](https://tajhiz-sanat.com/product-category/پایپینگ/شیرآلات/شیر-اطمینان/) در لحظه حساس، وظیفه خود را انجام ندهد. اما با سایزینگ شیر اطمینان بخار می‌توان از چنین چالش‌های ایمنی جلوگیری کرد.

انتخاب شیر اطمینان بخار مناسب براساس پارامترهایی مانند فشار باز شدن (Set Pressure)، دبی تخلیه (Relief Caoacity)، دما، متریال و سایزینگ اتصالات انجام می‌شود. مجموعه استانداردهای جامع مهندسی از قبیل API 520، API 526 و بخش‌های مختلف ASME برای این منظور تدوین شده است. مهمترین نکته‌ای که باعث انتخاب اشتباه و خطرات ایمنی می‌شود، نادیده گرفتن فشار برگشتی در انتخاب نوع شیر است که در این مقاله همراه با راهنمای انتخاب شیر اطمینان بخار بررسی خواهیم کرد.

## پارامترهای انتخاب شیر اطمینان بخار

سایزینگ شیر اطمینان بخار برخلاف تصور فقط انتخاب یک محصول براساس سایز و فشار نیست. بلکه ترکیبی در پارامترهای فنی است که هر کدام تعیین کننده ایمنی و عملکرد سیستم هستند. استاندارد API 520 به عنوان مرجع اصلی، محاسبه دبی تخلیه و انتخاب سایزینگ شیر اطمینان بخار است. همچنین استاندارد API 526 برای انتخاب ابعاد و دهانه‌های استاندارد شیر اطمینان کارایی دارد. علاوه ‌بر این از استاندارد API 527 برای تست آب‌بندی نشیمنگاه استفاده می‌کنند. اما استانداردهای ASME Section I و ASME Section VIII به ترتیب برای راهنمای انتخاب شیر اطمینان برای بویلرهای نیروگاهی و همچنین مخازن تحت فشار هستند. براساس تمام این استانداردها پارامترهای فنی انتخاب انواع شیرهای اطمینان بخار در صنایع مختلف به قرار زیر است:

- فشار باز شدن شیر (Set Pressure)
- دبی تخلیه شیر (Relief Capacity)
- ارزیابی دما و تطبیق متریال‌ها
- سایز و اتصالات شیر اطمینان
- فشار برگشتی (Back Pressure)

##

## فشار باز شدن شیر اطمینان بخار

فشار باز شدن (Set Pressure) اولین پارامتر سایزینگ شیرهای اطمینان بخار است. این پارامتر فشاری است که شیر اطمینان در آن شروع به باز شدن می‌کند. باید فشار باز شدن شیر اطمینان بخار را مطابق با حداکثر فشار مجاز تجهیز یا فرایند (MAWP) انتخاب کنید.

معمولاً فشار باز شدن شیر اطمینان را ۱۰ درصد کمتر از فشار طراحی فرایند تنظیم می‌کنند تا از باز شدن زودتر یا دیرتر شیر جلوگیری شود. در بویلرهای بخار، فشار باز شدن را مطابق استاندارد ASME Section I تعیین می‌کنند که اهرم تست دستی برای بررسی دوره‌ای آن الزامی است. برای تعیین فشار باز شدن شیر اطمینان بخار نکته‌های زیر را رعایت کنید:

- ابتدا فشار طراحی تجهیزات یا فرایند بخار را مشخص کنید.
- حداکثر فشار مجاز فرایند (MAWP) را تعیین نمایید.
- فشار باز شدن شیر باید ۱۰ درصد کمتر از مقدار MAWP تنظیم شود.
- در بویلرها، این فشار باز شدن نباید از MAWP (حداکثر فشار مجاز فرایند) بیشتر باشد.

## دبی تخلیه شیر اطمینان (Relief Capacity)

دبی تخلیه، مهمترین پارامتر سایزینگ شیر اطمینان بخار است. این پارامتر باید براساس مقدار دبی خطوط فرایند تعیین شود. دبی تخلیه شیر اطمینان بخار مقدار سیالی است که در واحد زمان تخلیه می‌شود. این پارامتر را براساس کیلوگرم بر ساعت (kg/h) و یا پوند بر ساعت (Ib/h) معرفی می‌کنند.

براساس استاندارد API 520 دبی تخلیه شیرهای اطمینان را با فرمول‌های مشخص و با در نظر گرفتن فشار باز شدن، دما، نوع سیال و ضریب تخلیه محاسبه می‌کنند. از طرفی دهانه شیر اطمینان، سطح مقطع تخلیه را تعیین کرده که انواع دهانه را با توجه به استاندارد API 526 انتخاب می‌کنند. اما در کل دبی تخلیه شیر اطمینان باید در حدود ۱۰ الی ۲۰ درصد بیشتر از حداکثر دبی بخار مصرفی و یا دبی عبور خطوط فرایندی انتخاب شود. به عنوان مثال اگر در یک بویلر حداکثر دبی بخار kg/h ۵۰۰۰ است، باید شیر اطمینان را با دبی تخلیه حداقل kg/h ۵۵۰۰ (با حاشیه ۱۰ درصد) انتخاب کنید.

## دما و تعیین متریال شیر اطمینان بخار

دمای بخار در خطوط فرایند پارامتر کلیدی است و عامل اصلی تعیین کننده متریال بدنه و بخش‌های داخلی شیر اطمینان بخار است. اگر متریال شیر را نامناسب برای دمای عملیاتی انتخاب کنید، به سرعت در شرایط واقعی فرایند خراب شده و عملکرد ایمنی خود را از دست می‌دهد. برای همین است که دمای سیال تعیین کننده نوع متریال بدنه، دیسک، نشیمنگاه و فنر است. زیرا هر متریال یک محدوده دمایی مجاز خود را دارد.

| **متریال شیر اطمینان** | **محدوده دمای فرایند** | **فشار عملیاتی** | **کاربردها** |
| -------------------------------------- | -------------------------------------- | --------------------------- | -------------------- |
| برنجی (Brass) | حداکثر ۲۰۰ درجه سانتیگراد | متوسط | کاربردهای عمومی، مدل‌های اقتصادی |
| استیل (Steel) | حداکثر ۴۰۰ درجه سانتیگراد | متوسط و بالا | سیالات خورنده، محیط‌های بهداشتی |
| چدن (Cast Iron) | حداکثر ۳۵۰ درجه سانتیگراد | متوسط | کاربردهای عمومی، مدل‌های اقتصادی |
| فولاد کربنی (Carbon Steel) | حداکثر ۴۰۰ درجه سانتیگراد | بالا | فشار و دمای بالا |
| فولاد آلیاژی (Alloy Steel) | حداکثر ۵۵۰ درجه سانتیگراد | بسیار بالا | صنایع سنگین نیروگاهی و کاربردهای خاص |

 

## سایز و اتصالات شیر اطمینان

سایز و اتصالات از دیگر پارامترهای کلیدی برای انتخاب شیر اطمینان بخار هستند که بر عملکرد، افت فشار و ایمنی سیستم اثر می‌گذارند. انتخاب نادرست این پارامترها باعث کاهش دبی تخلیه یا عدم تخلیه کافی می‌شود. سایز شیرهای اطمینان را براساس دبی تخلیه و فشار باز شدن محاسبه می‌کنند. دهانه (Orifice) شیر مقدار سطح مقطع تخلیه را تعیین می‌کند. اما در نظر داشته باشید که انتخاب سایز نامناسب، منجر به افت فشار یا عدم تخلیه کافی می‌شود. انواع اتصالات برای استفاده از شیر اطمینان بخار نیز به قرار زیر هستند:

- اتصالات رزوه‌ای (Screwed) برای سایزهای کوچک الی 2 اینچی
- اتصالات فلنج‌دار (Flanged) برای سایزهای بزرگتر از PN16 الی PN40
- اتصالات جوشی (Welded) برای کاربردهای خاص با فشارهای بالا

در این‌ پارامتر باید سایز شیر را با دبی تخلیه و فشار تعیین کنید. اما در فشارهای بالاتر از دهانه‌های سوپر قدرت (V و W) استفاده کنید. در کل اتصالات فلنجی انتخاب مهندسی شده برای سایزهای بزرگ هستند، اما در سایزهای کوچک تهیه مدل‌های رزوه‌ای انتخاب هوشمندانه‌تری است. ولی در نهایت مهمترین نکته رعایت تطبیق نوع اتصال با استاندارد خط لوله است.

##

## فشار برگشتی در سایزینگ شیر اطمینان بخار

فشار برگشتی (Back Pressure) فشاری است که در خط تخلیه شیر اطمینان وجود دارد و بر عملکرد شیر اثر می‌گذارد. نادیده گرفتن این پارامتر در نهایت به باز شدن زودتر یا دیرتر شیر و از دست رفتن عملکرد ایمن آن منجر می‌شود.

فشار برگشتی همان فشاری است که در خروجی شیر اطمینان بخار و در خطوط تخلیه وجود دارد. این فشار ناشی از فشار سیستم تخلیه، اصطکاک لوله‌کشی یا تجمع سیال در خط تخلیه است که بر روی دیسک شیر وارد می‌شود. در شیرهای معمولی، این فشار برگشتی بر فشار باز شدن اثر می‌گذارد. اما در کل دو نوع فشار برگشتی داریم:

### فشار برگشتی ثابت

در این حالت فشار ثابتی در خط تخلیه وجود دارد. لذا تنظیم فشار باز شدن قابل جبران است.

### فشار برگشتی متغیر

در این حالت یک فشار متغیر در خط تخلیه وجود دارد که نصب شیر بالانس شده را الزامی می‌کند.

در این پارامتر انتخاب شیر اطمینان بالانس شده در فشار برگشتی بالا الزامی است. [شیر اطمینان اسپیراکس سارکو](https://tajhiz-sanat.com/product-category/پایپینگ/شیرآلات/شیر-اطمینان/) مدل SV80H از این نمونه است. البته کاهش فشار برگشتی با اصلاح لوله‌کشی خط تخلیه امکان‌پذیر است. اما در کل باید خط تخلیه را با قطر مناسب طراحی کنید تا افت فشار کاهش پیدا کند.

## استانداردهای سایزینگ و انتخاب شیر اطمینان بخار

سایزینگ و انتخاب شیرهای اطمینان از جمله تصمیم‌های مهندسی است که کاملاً به استانداردها وابسته است و باید مطابق با دستورالعمل‌های بین ‌المللی و معتبر انجام شود. اما برای هر مرحله از محاسبات و انتخاب این شیرها استانداردهای تخصصی گوناگونی طراحی شده است:

### استاندارد API 520

استاندارد API 520 از مهمترین مراجع بین‌المللی برای طراحی و انتخاب شیرهای اطمینان است که در محاسبه ظرفیت تخلیه و انتخاب سایز شیر کارایی دارد. محاسبه ظرفیت تخلیه براساس فرمول‌های دقیق برای بخار به همراه انتخاب نوع شیر، سایز و نکات نصب و شرایط عملیاتی در این استاندارد مطرح شده است. در مرحله سایزینگ حتماً محاسبات دبی تخلیه را براساس داده‌های استاندارد API 520 انجام دهید. در این‌باره موضوعاتی از قبیل فشار برگشتی سیال و نوع سیال مهم هستند.

### استاندارد API 526

این استاندارد مرجع اصلی تعیین ابعاد و دهانه‌های استاندارد شیر اطمینان است. از این استاندارد برای تعیین ابعاد و دهانه‌های استاندارد شیر اطمینان فولادی فلنج‌دار استفاده می‌کنند و از مرجع‌های اصلی در صنایع نفت و گاز و پتروشیمی است. در این استاندارد:

- دهانه‌های D تا T هر کدام دهانه‌های استاندارد با سطح تخلیه مشخص هستند.
- دهانه‌های V و W هر کدام دهانه‌های استاندارد با سطح تخلیه دبی‌های بالا هستند.

تعیین دهانه مناسب باید براساس محاسبات API 520 انجام شود. انتخاب سایز ورودی و خروجی نیز براساس همین دهانه است. اما در کل باید اتصالات را با استانداردهای خط لوله تطبیق دهید.

###

### استاندارد API 327

استاندارد API 327 مرجع اصلی تست آب‌بندی نشیمنگاه شیر اطمینان است. این استاندارد تعیین می‌کند که شیر در فشار عملیاتی عملکرد صحیح داشته باشد و نشتی رخ ندهد. برای تست آب‌بندی نشیمنگاه شیر اطمینان و تضمین عدم نشتی در فشار عملیاتی از تطابق داده‌ها با این استاندارد استفاده می‌کنند.

### استاندارد ASME Section I

این استاندارد مرجع اصلی طراحی و انتخاب شیر اطمینان برای بویلرهای نیروگاهی است. این استاندارد الزامات ایمنی و عملکردی ویژه‌ برای بویلرها را تعیین می‌کند.

### استاندارد ASME Section VIII

این استاندارد مرجع اصلی طراحی و انتخاب شیر اطمینان برای مخازن تحت فشار است. لذا الزامات ایمنی و عملکردی مخازن را تعیین می‌کند.

## نکات انتخاب شیر اطمینان بخار برای بویلرها

انتخاب شیر اطمینان بخار برای بویلرها بخش استراتژیک و کاملاً مهندسی شده است که نیازمند رعایت نکات ویژه‌ای است و با سایر کاربردهای شیر اطمینان بخار متفاوت است. شیر اطمینان بویلر باید مطابق با استاندارد ASME Section I طراحی و انتخاب شود. عدم انطباق با این استاندارد، به عدم پذیرش شیر در بازرسی‌ها منجر خواهد شد. اما ذکر چند نکته اهمیت بالایی دارد:

- فشار باز شدن شیر باید مطابق با فشار طراحی بویلر و ۱۰ درصد کمتر از MAWP (فشار کاری فرایند) تعیین شود.
- دبی تخلیه را باید مطابق با حداکثر دبی بخار تولیدی بویلر انتخاب کنید. اما حاشیه اطمینان ۱۰ الی ۲۰ درصد را در نظر می‌گیرند.
- در بویلرها نصب شیر اطمینان با اهرم تست دستی الزامی است. این اهرم امکان بررسی دوره‌ای فشار باز شدن شیر را فراهم می‌کند.
- متریال شیر را باید مطابق با دمای عملیاتی و فشار بویلر تعیین کنید. در بویلرها با دمای بالا از فولاد آلیاژی و در بویلرها با دمای متوسط از فولاد کربنی یا چدنی استفاده می‌کنند.
- از هر دو نوع شیر اطمینان معمولی یا بالانس شده می‌توان نصب نمود. اما انتخاب نوع شیر براساس فشار برگشتی سیستم است.

## شیرهای اطمینان مناسب برای بویلرهای فشار متوسط و بالا

انتخاب شیر اطمینان بخار برای بویلرها در فشارهای عملیاتی متوسط و بالا متفاوت است. اما در هر صورت باید مطابق با استاندارد ASME Section I باشد. این انتخاب را در دو گروه بویلرها با فشار متوسط و فشار بالا تفکیک می‌کنیم.

###

### شیر اطمینان مناسب برای بویلرها با فشار متوسط

بویلرهای بخار با فشار متوسط تا حدود ۲۴ بار نیازمند شیر اطمینانی هستند که مطابق استاندارد ASME Section I طراحی شده و اهرم تست دستی داشته باشد. از میان محصولات برند Spirax Sarco شیرهای اطمینان مدل SV607H و SV615 کاملاً مناسب برای چنین بویلرهایی طراحی شده‌اند.

| **مشخصه** | **شیر اطمینان ****SV607H** | **شیر اطمینان ****SV615** |
| -------------- | ------------------------------------ | ----------------------------------- |
| بدنه |  SG IRON | برنزی |
| حداکثر فشار عملیاتی | 24  بار | ۳۷ بار |
| سایز | DN20   الی DN150 | DN15 الی DN50 |
| اتصال | فلنجی | رزوه‌ای یا فلنج‌دار |
| اهرم تست | دارد | دارد |

 

### شیر اطمینان مناسب برای بویلرها با فشار بالا

بویلرهای بخار فشار بالا (بیش از ۴۰ بار) نیازمند شیرهای اطمینانی هستند که مطابق ASME Section I طراحی شده باشند و متریال آنها، تحمل دما و فشار بالا را داشته باشد. انتخاب مدل مناسب از انفجار بویلر جلوگیری می‌کند. از میان محصولات برند Spirax Sarco شیرهای اطمینان مدل‌های SV604H، SV74 و SV73 کاملاً مناسب نصب روی بویلرهای فشار بالا طراحی شده‌اند.

| **مشخصه** | **شیر اطمینان مدل ****SV604H** | **شیر اطمینان مدل ****SV74** | **شیر اطمینان مدل ****SV73** |
| -------------- | ------------------------------------------- | ----------------------------------------- | ----------------------------------------- |
| بدنه | فولاد کربنی | فولاد کربنی | چدن |
| حداکثر فشار عملیاتی | ۶۰ بار | ۷۰ بار | ۴۱ بار |
| نوع اتصال | فلنج‌دار | فلنج‌دار | فلنج‌دار |
| اهرم تست | دارد | دارد | دارد |

 

### شیر اطمینان مناسب سیستم بخار فشار متوسط

سیستم‌های بخار فشار متوسط تا حدود ۲۰ بار نیازمند شیرهای اطمینانی هستند که با شرایط عملیاتی بخار تطابق کامل داشته باشد. برند اسپیراکس سارکو سه مدل شیر اطمینان مناسب چنین سیستم‌های بخار متوسط را طراحی کرده است.

شیر اطمینان اسپیراکس سارکو مدل SV561H با بدنه استیل و حداکثر فشار قابل تحمل 20.7 بار به همراه اتصال رزوه‌ای بهترین پیشنهاد یک سیستم بخار متوسط است. البته دو مدل دیگر از برند اسپیراکس سارکو یعنی شیر اطمینان SV569X و SV47H با بدنه‌های استیل و چدن نیز قابلیت نصب روی سیستم‌های فشار متوسط را دارند.

###

### شیر اطمینان مناسب سیستم بخار فشار بالا

سیستم‌های بخار با فشار بالا بیش از ۴۰ بار نیازمند شیر اطمینانی هستند که متریال آن، تحمل دما و فشار بالا را داشته باشد و مطابق با استانداردهای API و ASME طراحی شده باشند. از میان محصولات برند اسپیراکس سارکو، شیرهای اطمینان مدل‌های SV80H، SV81H و SV74 این قابلیت را دارند که به عنوان المان حفاظتی در یک سیستم بخار فشار بالا نصب شوند.

| **مشخصه** | **شیر اطمینان مدل ****SV80H** | **شیر اطمینان مدل ****SV81H** | **شیر اطمینان مدل ****SV74** |
| -------------- | ------------------------------------------ | ------------------------------------------ | ----------------------------------------- |
| بدنه | فولاد کربن و آلیاژی | استیل | فولاد کربن |
| حداکثر فشار عملیاتی | ۴۱۴ بار | ۲۷۵ بار | ۷۰ بار |
| سایز | 1 الی 2 اینچ |  الی 2 اینچ |  الی 6 اینچ |
| نوع اتصال | فلنج‌دار | رزوه‌ای، فلنج‌دار، جوش | فلنج‌دار |

 

اما در کل برای سیستم‌های بخار فشار بالا حتماً از شیرهای اطمینان بخاری نصب کنید که مطابق استاندارد ASME Section VIII طراحی شده باشند. همچنین فشار باز شدن شیر را تا کمتر از ۱۰ درصد MAWP تنظیم کنید و دبی تخلیه این شیرها را مطابق با API 520 در نظر بگیرید. اگر سیستم بخار شما فشار برگشتی بسیار بالایی دارد، باید از شیرهای اطمینان بالانس شده مانند مدل SV80H اسپیراکس سارکو را نصب کنید.

## جمع‌بندی: آیا اطلاعات کافی برای سایزینگ شیر اطمینان بخار را در اختیار دارید؟

راهنمای انتخاب شیر اطمینان بخار یک پروسه کاملاً مهندسی شده است. در نظر داشته باشید که این شیرها برای تداوم ایمنی بویلر در واحدهای صنعتی نصب می‌شوند و هر نوع کوتاهی در محاسبات و انتخاب ظرفیت و قابلیت‌های شیر ممکن است تبعات ایمنی نگران کننده داشته باشد. چک لیست زیر یک چشم‌انداز سایزینگ شیر اطمینان بخار است:

- آیا فشار باز شدن شیر اطمینان را ۱۰ درصد کمتر از حداکثر فشار طراحی فرایند تنظیم کرده‌اید؟
- آیا دبی تخلیه را مطابق API 520 محاسبه کرده و حداقل ۱۰ درصد حاشیه اطمینان را در نظر گرفته‌اید؟
- آیا فشار برگشتی سیستم را اندازه‌گیری کرده و براساس آن نوع شیر معمولی یا بالانس شده را انتخاب کرده‌اید؟

![راهنمای انتخاب شیر اطمینان بخار](https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/Safety_Valve_Installation_01.jpg)

اگر پاسخ شما به هر کدام از این سوالات مثبت است، قاعدتاً سایزینگ شیر اطمینان بخار را با دقت کامل سپری کرده و حالا سیستم شما در امنیت بالا کار می‌کند. این سه پارامتر، پایه اصلی راهنمای انتخاب شیر اطمینان بخار و بویلر هستند که نادیده گرفتن هر یک از آنها به خطر انفجار تجهیز منجر می‌شود. درباره انتخاب شیرهای اطمینان مناسب طراحی سیستم‌های بخار می‌توانید از مشاوره فنی کارشناسان تجهیز صنعت استفاده کنید. در تجهیز صنعت این فرصت را دارید که بهترین مدل شیر اطمینان را با توجه به نیاز فرایند بخار تهیه کرده و از اطمینان بالای سیستم‌های صنعتی مطمئن باشید.

## سوالات متداول

**تفاوت فشار باز شدن و فشار طراحی چیست؟ چرا انتخاب فشار باز شدن ۱۰ درصد کمتر از MAWP توصیه می‌شود؟**

فشار طراحی، فشاری است که تجهیز برای تحمل آن طراحی شده است. اما فشار باز شدن، فشاری است که شیر اطمینان در آن فعال است. فشار باز شدن را ۱۰ درصد کمتر از MAWP تنظیم می‌کنند تا شیر قبل از رسیدن فشار به حد خطرناک فعال شود.

**اگر دبی تخلیه شیر اطمینان کمتر از حداکثر دبی تولیدی تجهیز باشد، چه اتفاقی می‌افتد؟ و چه راه‌حلی دارد؟**

در این حالت شیر اطمینان قادر به تخلیه کامل سیال تولیدی نیست و فشار تجهیز همچنان افزایش پیدا می‌کند که به انفجار منجر می‌شود. راه‌حل، انتخاب شیر با دهانه (Orifice) بزرگتر یا افزایش تعداد شیرهای اطمینان است.

**در سیستم‌هایی با فشار برگشتی متغیر چگونه می‌توان نوع شیر را انتخاب کرد؟**

در فشار برگشتی متغیر بهتر است شیر اطمینان بالانس شده (Balanced) انتخاب شود. چون در این نوع فشار برگشتی بر عملکرد شیر اثر نمی‌گذارد.

 

https://tajhiz-sanat.com/%d8%a7%d9%86%d8%aa%d8%ae%d8%a7%d8%a8-%d9%81%d9%84%d9%88%d9%85%d8%aa%d8%b1-%d8%a8%d8%ae%d8%a7%d8%b1/

https://tajhiz-sanat.com/%d8%b9%db%8c%d8%a8-%db%8c%d8%a7%d8%a8%db%8c-%d8%aa%d9%84%d9%87-%d8%a8%d8%ae%d8%a7%d8%b1/