---
title: "رله مشعل"
url: https://tajhiz-sanat.com/%d8%b1%d9%84%d9%87-%d9%85%d8%b4%d8%b9%d9%84/
date: 2024-02-23
modified: 2026-09-13
lang: fa
author: "کارشناس فنی تجهیز صنعت"
description: "رله مشعل چیست؟ رله مشعل یا Burner Control / Flame Safeguard Control  تجهیزی ایمنی و کنترلی است که توالی راه اندازی، جرقه زنی، باز و بسته شدن شیر سوخت، بررسی..."
categories:
  - "مقالات ابزار دقیق"
image: https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/2019/02/رله-مشعل.jpg
word_count: 2082
---

# رله مشعل

## رله مشعل چیست؟

**رله مشعل** یا **Burner Control / Flame Safeguard Control**  تجهیزی ایمنی و کنترلی است که توالی راه اندازی، جرقه زنی، باز و بسته شدن شیر سوخت، بررسی شرایط اینترلاک و نظارت بر وجود شعله را در مشعل مدیریت می کند.

در زمان راه اندازی، رله مشعل تنها در صورتی اجازه ورود سوخت و تشکیل شعله را می دهد که شرایط ایمنی موردنیاز مانند وضعیت پرشر سوئیچ هوا، فن، شیر سوخت و سیگنال Flame Detector صحیح باشند. پس از تشکیل شعله نیز سیگنال سنسور شعله به صورت پیوسته پایش می شود و در صورت از بین رفتن شعله یا تشخیص خطای ایمنی، کنترلر فرمان قطع سوخت و در بسیاری از مدل ها Lockout را صادر می کند.

به همین دلیل رله مشعل فقط یک رله الکترومکانیکی نیست، بلکه بخشی از سیستم ایمنی احتراق است و باید متناسب با نوع مشعل، نوع سوخت، سنسور شعله، زمان های ایمنی و توالی عملکرد انتخاب شود.
![رله مشعل](https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/رله-سوئیچ-مشعل.webp)

هنگامی که شعله مشعل خاموش شود یا بویلر احتراق ناقص داشته باشد، **[سنسورهای دما](https://tajhiz-sanat.com/%D8%B3%D9%86%D8%B3%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D9%85%D8%A7/)** سیگنال خاموشی را به رله سوئیچ مشعل ارسال می‌ کنند در نهایت رله در زمان مشخصی (معمولاً 15 تا 20 ثانیه) مشعل را خاموش می‌کند. همچنین نصب، راه اندازی و نگهداری منظم رله برای اطمینان از عملکرد ایمن و قابل اعتماد سیستم مشعل ضروری است.

قیمت رله های کنترل مشعل بر اساس برند سازنده، دقت بالا، ویژگی های پیشرفته و بسیاری موارد دیگر متفاوت می باشد جهت کسب اطلاع از قیمت رله سوئیچ مشعل با کارشناسان تجهیز صنعت در ارتباط باشید. در ادامه این مقاله به معرفی انواع رله مشعل و کاربردهای آنها می پردازیم.

## رله چیست ؟

رله (Relay) یک سوئیچ الکتریکی است که توسط آهنربای الکتریکی عمل می کند. در واقع این تجهیز توسط سیگنال الکتریکی عملکرد یک مدار یا سیستم الکتریکی بزرگتر را کنترل کند.

رله ها معمولاً در کاربردهای مختلف برای کنترل مدارهای قدرت، کنترل فرآیندها و ایجاد ایزولاسیون الکتریکی استفاده می شوند. هدف اصلی یک رله محافظت از سیستم الکتریکی در برابر ولتاژ یا جریان بیش از حد است و امکان عملکرد ایمن تجهیزاتی را که به آن متصل می شود فراهم می کند. رله دارای دو پایه نرمال بسته و نرمال باز و دو پایه سیم پیچ و یک پایه com است.

با تغییر وضعیت کنتاکت رله میتواند سیگنال قطع و وصل ارسال کرد و به طور کلی چهار نوع مختلف کنتاکت SPST، SPDT DPST و DPDT  وجود دارد. رله ها به طور گسترده ای در صنایع و کاربردهای مختلف از جمله اتوماسیون صنعتی، سیستم های قدرت، پنل های کنترل، سیستم های HVAC (گرمایش، تهویه و تهویه مطبوع)، الکترونیک خودرو، مخابرات و غیره به کار می روند.

## اجزای رله مشعل

| بخش | وظیفه |
| ------ | ---------- |
| Control Logic | اجرای توالی راه‌اندازی و خاموش‌کردن |
| Flame Supervision | دریافت و ارزیابی سیگنال شعله |
| Safety Timing | کنترل زمان جرقه، Flame Establishment و Shutdown |
| Fuel Valve Outputs | کنترل شیر یا شیرهای سوخت |
| Ignition Output | فرمان ترانس جرقه |
| Fan / Air Interlock | بررسی فن و پرشر سوئیچ هوا |
| Lockout Circuit | توقف ایمن در صورت Fault |
| Reset | بازگردانی پس از خطای مجاز |
| Diagnostics | نمایش وضعیت و کد خطا در مدل‌های دیجیتال |

![Burner Control Relay](https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/2019/02/Burner-Control-Relay-1.jpg)

## انواع رله مشعل

| ### بر اساس نوع سوخت

- رله مشعل گازی
- رله مشعل گازوئیلی
- رله مشعل دوگانه سوز
- رله مشعل صنعتی چندسوخت | ### بر اساس نوع مشعل

- Atmospheric Burner Control
- Forced Draft Burner Control
- Single-stage
- Two-stage
- Modulating Burner Control | ### بر اساس Flame Detection

- Ionization
- UV
- IR
- Photocell / Flame Detector | ### بر اساس نوع کنترل

- Electromechanical / Legacy
- Electronic
- Microprocessor-based |
| ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ | --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |

![رله مشعل](https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/burner-relay.webp)

### رله مشعل گازی

رله مشعل گازی توالی ایمن راه اندازی و عملکرد مشعل را کنترل می کند و بر اساس وضعیت اینترلاک ها و سیگنال Flame Detector، فرمان جرقه و باز یا بسته شدن شیرهای گاز را صادر می کند.
رله مشعل گاز نقش مهمی در ایمنی دارد. اگر شعله به طور غیرمنتظره خاموش شود یا نقصی رخ دهد رله منبع گاز را قطع می کند تا از انتشار گاز نسوخته جلوگیری کند که می تواند خطرات احتمالی ایجاد کند. رله معمولاً سیگنال‌هایی را از یک سیستم کنترل دریافت می‌ کند که دما یا سایر پارامترهای سیستم را کنترل می‌ کند. هنگامی که سیستم کنترل تشخیص می دهد که مشعل باید فعال شود، سیگنالی را به رله مشعل گاز می فرستد.

زمان قطع سوخت پس از Flame Failure یا Fault به مدل رله مشعل و Safety Time تعریف شده توسط سازنده بستگی دارد و باید از دیتاشیت همان رله مشعل بررسی شود.

### رله مشعل اتمسفریک

([Atmospheric burner relay](https://www.btsgroup.uz/t-en-gb/%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%8B/%D0%90%D0%A2%D0%9C%D0%9E%D0%A1%D0%A4%D0%95%D0%A0%D0%9D%D0%9E%D0%95-%D0%A0%D0%95%D0%9B%D0%95-shokouh-g100))

در مشعل های اتمسفریک، رله مشعل متناسب با ساختار مشعل، نوع جرقه و روش تشخیص شعله انتخاب می شود. این کنترلرها ممکن است با کنترلرهای Forced Draft از نظر توالی، فن، Air Pressure Interlock و زمان بندی متفاوت باشند.
مشعل اتمسفر به کنترل فرآیندهای احتراق و خاموش شدن کمک می کند و در عین حال از عملکرد ایمن و کارآمد مشعل اطمینان می دهد. رله معمولاً سیگنال‌ هایی را از یک سیستم کنترل دریافت می‌کند و هنگامی که سیستم کنترل تشخیص می دهد که گرما مورد نیاز است رله مشعل اتمسفر را فعال می کند.

### رله مشعل دوگانه سوز

رله مشعل دوگانه سوز برای Burner هایی استفاده می شود که قابلیت کار با بیش از یک نوع سوخت مانند گاز و گازوئیل را دارند. این کنترلر باید توالی و اینترلاک های مناسب هر حالت سوخت را مدیریت کند و با Flame Detector و Fuel Train مربوط به همان Burner سازگار باشد.

## توالی عملکرد رله مشعل

توالی دقیق عملکرد به مدل رله و نوع مشعل بستگی دارد، اما در بسیاری از رله مشعل ها فرآیند کلی به شکل زیر است:

- **بررسی شرایط اولیه و اینترلاک ها**
وضعیت [ترموستات](https://tajhiz-sanat.com/ترموستات/)، [پرشر سوئیچ](https://tajhiz-sanat.com/پرشر-سوئیچ/) ها، شیر سوخت، فن و سایر تجهیزات ایمنی بررسی می شود.
- **Pre-Purge**
در مشعل های فن دار، فن قبل از ورود سوخت کار می کند تا محفظه احتراق از گازهای باقی مانده پاک شود.
- **Ignition**
ترانس جرقه فعال می شود.
- **Fuel Admission**
در زمان مجاز، شیر گاز یا شیر سوخت باز می شود.
- **Flame Establishment**
کنترلر منتظر دریافت سیگنال معتبر از Flame Detector می ماند.
- **Run**
در صورت تأیید شعله، مشعل وارد وضعیت کار عادی می شود.
- **Continuous Flame Supervision**
حضور شعله در طول کار پیوسته کنترل می شود.
- **Fault / Lockout**
در صورت از بین رفتن شعله یا خطای ایمنی، خروجی سوخت قطع و بسته به مدل سیستم وارد Lockout یا Recycle می شود.

## تفاوت رله مشعل، فتوسل و Flame Detector

رله مشعل و [فتوسل](https://tajhiz-sanat.com/فوتوسل/) یک تجهیز نیستند. فتوسل یا Flame Detector فقط وجود شعله را تشخیص می دهد، اما رله مشعل سیگنال سنسور شعله را دریافت کرده و بر اساس آن توالی ایمنی مشعل را کنترل می کند.

| تجهیز | وظیفه |
| ---------- | ---------- |
| Burner Control | کنترل توالی و Safety Logic |
| Flame Detector | تشخیص وجود شعله |
| Photocell | یکی از انواع آشکارساز شعله |
| UV Detector | تشخیص UV شعله |
| Ionization Rod | تشخیص شعله بر اساس جریان یونیزاسیون |
| Ignition Transformer | ایجاد جرقه |
| Gas Valve | قطع و وصل سوخت |

 

## انواع Flame Detector

- **Ionization**** : **برای بسیاری از مشعل‌های گازی.
- **UV**** : **برای شعله‌هایی که تابش UV مناسب دارند؛ نمونه‌های Siemens QRA.
- **IR****: **در برخی کاربردهای صنعتی و سوخت مایع.
- **Photocell**** : **در برخی Burnerهای روغنی/گازوئیلی.

 

## کاربرد رله مشعل

رله های کنترل مشعل یکی اجزای ضروری در سیستم های گرمایشی هستند و نقش مهمی در کنترل و نظارت بر عملکرد مشعل برای اطمینان از عملکرد ایمن، کارآمد و قابل اعتماد دارند. به همین منظور رله های مشعل در صنایع نفت و گاز، پتروشیمی، شیمیایی، سیستم های گرمایش و فولاد به کار می روند.
رله های کنترل مشعل به طور گسترده در بویلرهایی که برای گرم کردن یا تولید بخار استفاده می شوند استفاده می شود. آنها تامین سوخت، احتراق و مدولاسیون مشعل ها را برای حفظ درجه حرارت و فشار مطلوب تنظیم می کنند. این رله ها همگام سازی و قفل های ایمنی را بین چندین مرحله یا مشعل در سیستم های دیگ بخار در مقیاس بزرگ تضمین می کنند.

رله های کنترل مشعل در انواع کوره ها مانند کوره های صنعتی، کوره های ذوب و کوره های عملیات حرارتی استفاده می شود. آنها منبع سوخت، احتراق و نظارت بر شعله را در این کوره ها کنترل می کنند و از کنترل دقیق دما و شرایط احتراق پایدار اطمینان می دهند. رله ها همچنین دارای ویژگی های ایمنی برای تشخیص شکست شعله و خاموش کردن آ« هستند.

 رله کنترل مشعل در سیستم‌ های احتراقی نظیر برج‌ های نفتی، کوره‌ های صنعتی و ماشین‌ آلات حرارتی مورد استفاده قرار می گیرد. این سوئیچ ها مناسب بودن شعله مشعل و احتراق صحیح آن را تضمین می کنند.

![رله مشعل هانیول](https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/burner-relay-honywell.webp)

تصویر : نمونه ای از [رله مشعل هانیول](https://tajhiz-sanat.com/product/رله-مشعل-هانیول/)

## مزایای رله کنترل مشعل

رله سوئیچ های کنترل مشعل دارای مزایای متعددی در صنایع فرآیندی مختلف می باشند. برخی از این مزایا در موارد زیر ذکر ی شود:

- ایمنی (Safety) :  رله های کنترل مشعل نقش مهمی در تضمین عملکرد ایمن مشعل ها دارند. آنها دارای ویژگی های ایمنی مانند سنسورهای نظارت بر شعله، ترموکوپل ها و مکانیسم های تشخیص عیب هستند. این ویژگی‌ ها به تشخیص ناهنجاری‌ها، مانند خرابی شعله کمک می‌ کنند. همچنین رله ها موجب خاموش کردن شعله و جلوگیری از حوادث احتمالی مانند آتش‌ سوزی یا انتشار سوخت نسوخته می شوند.
- کنترل دقیق : رله های کنترل مشعل کنترل دقیقی بر عملکرد مشعل ها ارائه می دهند. آنها فرآیندهای تامین سوخت، احتراق، مدولاسیون و خاموش شدن را بر اساس سیگنال های سیستم های کنترل تنظیم می کنند. این ویژگی امکان کنترل دقیق شعله، بهره وری انرژی و عملکرد بهینه سیستم گرمایش را فراهم می کند.
- سازگاری و یکپارچگی : رله های کنترل مشعل برای ادغام با انواع مشعل ها و سیستم های گرمایشی طراحی شده اند. آنها می توانند با انواع سوخت های مختلف مانند مشعل های گازی، نفتی یا دوگانه سوز سازگار باشند و برای طیف وسیعی از کاربردها مناسب باشند. علاوه بر این آنها می توانند با سیستم های کنترل ارتباط برقرار کنند.
- قابلیت تشخیص و نظارت : رله های کنترل مشعل دارای ویژگی های عیب یابی هستند که اطلاعات ارزشمندی در مورد عملکرد و سلامت مشعل ارائه می دهند. آنها می‌توانند پارامترهای کلیدی را کنترل کنند، عیوب یا ناهنجاری‌ ها را شناسایی کنند و بازخورد یا هشدارهایی را به پرسنل تعمیر و نگهداری ارائه دهند. این ویژگی به تعمیر و نگهداری پیشگیرانه، عیب یابی و به حداقل رساندن زمان خرابی کمک می کند.
- طراحی مطابق با استانداردها : رله های کنترل مشعل اغلب  مطابق با استانداردها و الزامات ایمنی، عملکرد و محیط زیست طراحی و ساخته می شوند. این امر تضمین می کند که سیستم گرمایش با کدها و استانداردهای قابل اجرا مطابقت دارد و باعث آرامش خاطر و اطمینان از عملکرد صحیح می شود.

به طور کلی رله‌ های کنترل مشعل ایمنی،کنترل دقیق،سازگاری،قابلیت اطمینان و قابلیتهای تشخیصی را در سیستم‌های مشعل ارائه می‌ دهند. آنها به عملکرد کارآمد، ایمن و قابل اعتماد سیستم های گرمایش کمک می کنند و آنها را به اجزای ضروری در کاربردهای مختلف تبدیل می کنند.

 

## جدول راهنمای انتخاب رله مشعل

برای انتخاب رله مشعل فقط برند یا ولتاژ کافی نیست. مدل Burner، نوع سوخت، نوع Flame Detector، Safety Time، Sequence و تجهیزات جانبی باید هم زمان بررسی شوند.

| پارامتر | نکته انتخاب |
| -------------- | --------------------- |
| نوع سوخت | گاز، گازوئیل، نفت یا Dual Fuel |
| نوع مشعل | Atmospheric یا Forced Draft |
| ظرفیت مشعل | باید با Burner Control سازگار باشد |
| تعداد Stage | تک‌مرحله، دو‌مرحله یا Modulating |
| Flame Detector | Ionization، UV، IR یا Photocell |
| Safety Time | دقیقاً مطابق Burner و استاندارد انتخاب شود |
| Pre-Purge | بر اساس مدل و نوع مشعل |
| ولتاژ تغذیه | 24V، 110V، 220/230V یا طبق مدل |
| Flame Failure Response | Lockout یا Recycle بر اساس طراحی |
| Air Pressure Switch | در Burnerهای فن‌دار بررسی شود |
| Fuel Valve Outputs | تعداد و نوع شیرهای سوخت |
| Ignition Output | سازگاری با ترانس جرقه |
| Base / Socket | باید با مدل کنترلر تطبیق داشته باشد |
| استاندارد | EN 298 یا استاندارد مرتبط با پروژه |

## برندهای رله مشعل

- [Honeywell](https://tajhiz-sanat.com/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AF/honeywell/) / Resideo
- [Siemens](https://tajhiz-sanat.com/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AF/siemens/)
- [Dungs](https://tajhiz-sanat.com/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AF/dungs/)
- [Brahma](https://tajhiz-sanat.com/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AF/brahma/)
- Satronic / Honeywell
- [Kromschroder](https://tajhiz-sanat.com/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AF/kromschroder/)

## عوامل موثر بر قیمت رله مشعل

قیمت رله مشعل به برند، مدل، نوع سوخت، نوع مشعل، Flame Detector سازگار، ولتاژ تغذیه، تعداد Stage، Safety Time، نوع عملکرد، امکانات تشخیصی، پایه یا Socket و وضعیت تأمین بستگی دارد.

مهم ترین عوامل موثر بر قیمت عبارت اند از:

- **برند و مدل****:** Honeywell، Siemens، Dungs و سایر برندها قیمت متفاوتی دارند.
- **نوع**** Burner Control:** مدل های گازی، گازوئیلی و Dual Fuel ساختار متفاوتی دارند.
- **تعداد مراحل مشعل****:** Single Stage، Two Stage یا Modulating.
- **نوع**** Flame Detector:** نوع UV، Ionization، IR یا Photocell می تواند روی انتخاب مدل اثر بگذارد.
- **Safety Time ****و**** Sequence:** زمان بندی و توالی عملکرد در مدل های مختلف متفاوت است.
- **ولتاژ تغذیه****:** باید دقیقاً با سیستم مشعل تطبیق داده شود.
- **پایه و متعلقات****:** Socket، Flame Amplifier، Display Module یا Purge Timer ممکن است جداگانه عرضه شوند.
- **Diagnostics:** مدل های دیجیتال با نمایش کد خطا و امکانات ارتباطی معمولاً قیمت متفاوتی دارند.
- **وضعیت**** Lifecycle:** برخی مدل های قدیمی ممکن است Discontinued یا Legacy باشند.
- **اصالت و موجودی****:** وضعیت نو، استوک، موجودی بازار و شرایط تأمین روی قیمت اثر دارد.

برای استعلام قیمت دقیق رله مشعل، ارسال مدل کامل رله قبلی یا تصویر پلاک Burner Control و مشخصات مشعل توصیه می شود.

## خرید رله مشعل

برای خرید رله مشعل ابتدا باید مدل مشعل، نوع سوخت، ظرفیت Burner، تعداد Stage، ولتاژ تغذیه و نوع Flame Detector مشخص شوند. انتخاب Burner Control صرفاً بر اساس ظاهر یا شباهت پایه توصیه نمی‌شود، زیرا تفاوت در Safety Time، توالی جرقه، خروجی شیر سوخت و Flame Supervision می‌تواند باعث عملکرد نادرست یا شرایط ناایمن شود.

اگر قصد جایگزینی رله قدیمی را دارید، بهترین روش ارسال پارت‌نامبر کامل یا تصویر پلاک رله، پایه و Flame Detector فعلی است. در مدل‌های قدیمی یا متوقف‌شده نیز بهتر است جایگزین رسمی سازنده بررسی شود.

برای استعلام قیمت و خرید رله مشعل از تجهیز صنعت، مشخصات رله فعلی یا اطلاعات کامل Burner را ارسال کنید تا مدل مناسب و شرایط تأمین بررسی شود.
**تجهیز صنعت** با بیش از دو دهه سابقه درخشان، یکی از شرکت های فعال در تامین تجهیزات و واردات قطعات صنعتی در حوزه تجهیزات برق و ابزار دقیق، اتوماسیون صنعتی، شیرآلات صنعتی و پایپینگی، تجهیزات آزمایشگاهی و آنالایزرهای شیمیایی، تجهیزات کالیبراسیون و تست و اندازه گیری پرتابل است.

 

## سوالات متداول رله مشعل

![تصویر بارگذار](https://tajhiz-sanat.com/wp-content/plugins/easy-accordion-free/public/assets/ea_loader.svg)
### رله مشعل چیست؟
رله مشعل یا Burner Control تجهیزی برای کنترل توالی راه‌اندازی، جرقه، شیر سوخت و نظارت شعله است و در صورت تشخیص Fault می‌تواند سیستم را به حالت ایمن یا Lockout ببرد.

### تفاوت رله مشعل و فتوسل چیست؟
فتوسل یا Flame Detector فقط وجود شعله را تشخیص می‌دهد، در حالی که رله مشعل بر اساس سیگنال سنسور شعله و سایر اینترلاک‌ها، کل توالی مشعل را کنترل می‌کند.

### رله مشعل گازی چه کاری انجام می‌دهد؟
رله مشعل گازی شرایط ایمنی را بررسی کرده، جرقه و شیر گاز را کنترل می‌کند و پس از تشکیل شعله، حضور آن را به‌صورت پیوسته تحت نظارت قرار می‌دهد.

### Safety Time در رله مشعل چیست؟
Safety Time بازه زمانی مجازی است که در آن باید شعله پس از ورود سوخت تشکیل شود. اگر شعله در این مدت تأیید نشود، Burner Control باید طبق منطق ایمنی تعریف‌شده عمل کند. مقدار این زمان به مدل رله و Burner بستگی دارد.

### Lockout در رله مشعل چیست؟
Lockout حالتی است که کنترلر به‌دلیل تشخیص خطای ایمنی، خروجی‌های حساس مانند شیر سوخت و جرقه را قطع کرده و تا زمان Reset مجاز اجازه ادامه عملکرد نمی‌دهد.

### هنگام خرید رله مشعل چه اطلاعاتی لازم است؟
مدل مشعل، نوع سوخت، پارت‌نامبر رله، ولتاژ تغذیه، نوع Flame Detector، تعداد Stage، Safety Time و نوع پایه یا Socket باید مشخص شوند.

### آیا می‌توان هر رله مشعل را جایگزین مدل قدیمی کرد؟
خیر. حتی اگر پایه یا ولتاژ مشابه باشد، Sequence، Safety Time، Flame Detector و خروجی‌های کنترلی ممکن است متفاوت باشند. جایگزین باید بر اساس دیتاشیت و Replacement Guide سازنده انتخاب شود.