---
title: "شیر پروانه‌ ای فولادی"
url: https://tajhiz-sanat.com/%d8%b4%db%8c%d8%b1-%d9%be%d8%b1%d9%88%d8%a7%d9%86%d9%87%d8%a7%db%8c-%d9%81%d9%88%d9%84%d8%a7%d8%af%db%8c/
date: 2016-01-29
modified: 2026-09-13
lang: fa
author: "وبمستر"
description: "شیر پروانه ای فولادی یا Carbon Steel Butterfly Valve نوعی شیر ربع گرد است که برای قطع و وصل جریان و در برخی طراحی ها برای کنترل یا Throttling سیال..."
categories:
  - "تجهیزات پایپینگ"
  - "شير پروانه اي"
  - "شیر آلات"
image: https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/2016/01/شیر-پروانه‌-ای-فولادی.jpg
word_count: 1622
---

# شیر پروانه‌ ای فولادی

شیر پروانه ای فولادی یا Carbon Steel Butterfly Valve نوعی شیر ربع گرد است که برای قطع و وصل جریان و در برخی طراحی ها برای کنترل یا Throttling سیال در خطوط صنعتی استفاده می شود. در این شیر، دیسک با چرخش حدود 90 درجه مسیر عبور سیال را باز، بسته یا تنظیم می کند.

بدنه این شیرها معمولاً از فولاد کربنی ریختگی مانند ASTM A216 WCB یا متریال معادل ساخته می شود و بسته به طراحی می توانند با سیت نرم، سیت فلزی، طراحی Concentric، Double Offset یا Triple Offset عرضه شوند. شیر پروانه ای فولادی در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، نیروگاه، بخار، آب صنعتی و فرآیندهایی که فشار و دمای بالاتری نسبت به کاربردهای عمومی دارند استفاده می شود.

برای انتخاب صحیح یک [شیر پروانه ای](https://tajhiz-sanat.com/product-category/%d9%be%d8%a7%db%8c%d9%be%db%8c%d9%86%da%af/%d8%b4%db%8c%d8%b1%d8%a2%d9%84%d8%a7%d8%aa/%d8%b4%db%8c%d8%b1-%d9%be%d8%b1%d9%88%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%a7%db%8c/) از جنس فولاد باید سایز، کلاس فشار، نوع اتصال، نوع سیت، متریال دیسک و شفت، فشار و دمای کاری، نوع سیال، میزان نشتی مجاز، نوع اکچویتور و استاندارد طراحی بررسی شوند.

![شیر پروانه ای فولادی تجهیزصنعت](https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/شیر-پروانه-ای-فولادی.webp)

**شیر پروانه ای فولادی** یا **[باترفلای ولو](https://tajhiz-sanat.com/%D8%A8%D8%A7%D8%AA%D8%B1%D9%81%D9%84%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D9%84%D9%88/)** یکی از پرمصرف ترین انواع شیرها در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و پالایشگاهی محسوب میشود. کاربرد آن تنها به این صنعت محدود نمیشود. و تقریبآ در همه صنایع فرآیندی مانند صنایع شیمیایی، صنایع آب و فاضلاب، صنایع نیروگاهی، صنایع غذایی و دارویی بسیار پرمصرف و کاربردی میباشد.

## انواع شیر پروانه ای فولادی

| ### بر اساس نوع اتصال

- Wafer
- Lug
- Double Flanged
- Butt Weld، در برخی طراحی های خاص | ### بر اساس طراحی دیسک

- Concentric
- Double Offset
- Triple Offset | ### بر اساس نوع سیت

- Soft Seated
- Metal Seated | ### بر اساس عملکرد

- Manual
- Gear Operated
- Pneumatic Actuated
- Electric Actuated |
| ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ | ---------------------------------------------------------------------------------------- | ----------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------- |

کلاس فشار شیر پروانه‌ای فولادی مانند Class 150 یا Class 300 به معنی تحمل ثابت 150 یا 300 psi نیست. فشار مجاز واقعی باید از [جدول Pressure-Temperature Rating](https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/ISV-BLT-Pressure-Temperature-Ratings-ASME-16.34-VCBUL-04493-EN.pdf) و بر اساس متریال بدنه، دمای فرآیند و استاندارد سازنده بررسی شود.

## جدول راهنمای انتخاب شیر پروانه ای فولادی

| شرایط کاربرد | نوع پیشنهادی | نکته فنی مهم |
| ----------------------- | ----------------------- | ---------------------- |
| آب و سرویس عمومی | Soft Seated Butterfly Valve | دما و سازگاری EPDM/NBR/PTFE بررسی شود |
| بخار و دمای بالا | Metal Seated / Triple Offset | سیت فلزی و Rating دما/فشار اهمیت دارد |
| نفت و گاز | Double Offset یا Triple Offset | API 609، Fire Safe و Leakage Class بررسی شود |
| فشار متوسط | Class 150 | Pressure-Temperature Rating واقعی بر اساس متریال و دما بررسی شود |
| فشار بالاتر | Class 300 یا بالاتر | بدنه، سیت، شفت و اکچویتور باید متناسب انتخاب شوند |
| خطوط با فضای کم | Wafer یا Lug | Face-to-Face و نوع فلنج بررسی شود |
| نیاز به تعمیر یک سمت خط | Lug Type | بعضی طراحی‌ها اجازه dead-end service می‌دهند |
| کنترل جریان | High Performance Butterfly Valve | Cv/Kv، Characteristic و نوع سیت باید محاسبه شود |
| سرویس خورنده | Stainless / Alloy یا Lined | Carbon Steel لزوماً برای همه سیالات مناسب نیست |
| دمای خیلی بالا | Triple Offset Metal Seated | طراحی و متریال خاص لازم است |

 

## استانداردهای مهم شیر پروانه ای فولادی

| استاندارد | کاربرد |
| ------------------ | ------------ |
| API 609 | طراحی و الزامات Butterfly Valve |
| ASME B16.34 | Pressure-Temperature Rating شیرآلات |
| API 598 | تست فشار و نشتی |
| ISO 5208 | Leakage / Pressure Testing |
| ASME B16.5 | فلنج‌های سایز معمول |
| ASME B16.47 | فلنج‌های سایز بزرگ |
| ISO 5211 | اتصال اکچویتور |
| API 607 / ISO 10497 | Fire Safe در صورت نیاز |
| ISO 15848 | Fugitive Emission در سرویس‌های حساس |

 

## کاربرد شیر پروانه ای فولادی

شیر پروانه ای فولادی به دلیل استحکام بدنه، تنوع طراحی و امکان استفاده از سیت های مختلف در بسیاری از خطوط صنعتی کاربرد دارد. مهم ترین موارد استفاده عبارت اند از:

- خطوط آب صنعتی و خنک کننده
- بخار و کندانس، در مدل مناسب
- صنایع نفت و گاز
- پالایشگاه و پتروشیمی
- نیروگاه
- خطوط سوخت
- سرویس های Hydrocarbon
- سیستم های Cooling Water
- گازهای صنعتی
- خطوط فشار و دمای متوسط تا بالا
- کاربردهای On/Off
- کنترل جریان در مدل های High Performance

انتخاب نهایی باید با توجه به فشار، دما، ترکیب سیال، خوردگی، سرعت جریان و نوع آب بندی انجام شود.

 

## انواع اکچویتورهای شیر پروانه ای فولادی

شیر پروانه‌ای معمولاً Quarter-Turn است، بنابراین می‌تواند با انواع عملگرهای Lever  / Gearbox  / Pneumatic Actuator  / Electric Actuator  / Hydraulic Actuator  / کار کند.

| نیاز | عملگر |
| -------- | ---------- |
| سایز کوچک / دستی | Lever |
| سایز بزرگ‌تر دستی | Gearbox |
| On/Off سریع | Pneumatic |
| Remote Operation | Electric |
| Modulating Control | Pneumatic/Electric + Positioner |
| Torque بالا | Hydraulic یا اکچویتور متناسب |

### عملگر دستی اهرمی (Wrench):

این نوع از عملگرها توسط یک اهرم کنترل میشوند و معمولا تا سایز 8 اینچ تولید میشوند. چراکه برای سایز های بالاتر از 8 اینچ استفاده از نیروی دست برای چرخاندن شیر کافی نبوده و عملآ غیر ممکن خواهد بود.

![](https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/Butterfly-valve-with-manual-actuator.webp)

مکانیزم عملکرد در این نوع از عملگرها به این صورت میباشد که با فشار دادن اهرم و چرخاندن آن، میتوان زاویه دیسک شیر را طبق زاویه دلخواه تغییر داد و مسیر جریان سیال را کنترل کرد. این نوع از عملگرها در بازار به عنوان عملگرهای اهرمی یا کلاچ دار نیز معروف هستند.

### عملگر گیربکسی (Gear-Box):

شیرپروانه ای با اکچویتور گیربکسی برای سایز های بالاتر از 8 اینچ مورد استفاده قرار میگیرد. مکانیزم عملکرد در آن به گونه ای میباشد که در آن شفت شیر پروانه ای که دیسک حول آن میچرخد، توسط یک سری چرخدنده به یک فلکه کوپل میباشد.

هنگامیکه اپراتور فلکه را میچرخاند، نیروی این چرخش توسط چرخ دنده ها (گیربکس) به شافت شیر پروانه ای انتقال یافته و باعث چرخش دیسک خواهد شد. از آنجا که استفاده از گیبرکس باعث افزایش گشتاور نیرو میشود، استفاده از شیر پروانه ای گیربکسی در جایی که نیروی اهرم قادر به باز و بسته کردن شیر نباشد مورد استفاده قرار میگیرد.

### عملگر پنوماتیکی (Pneumatic):

شیر پروانه ای با [اکچویتور پنوماتیکی](https://tajhiz-sanat.com/product-category/پایپینگ/اکچویتور-پنوماتیکی/) یکی از پرمصرف ترین و پرکاربرد ترین انواع عملگرها در شیرآلات میباشد. استفاده از این نوع عملگر دارای سرعت اکشن بسیار بالایی است و شیر به سرعت پوزیشن باز یا بسته خواهد گرفت. همچنین در جاهایی که محدودیتی بابت تامین هوای ابزار دقیق وجود ندارد، این نوع اکچویتور بهترین انتخاب خواهد بود.

![](https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/Butterfly-valve-with-pneumatic-actuator.webp)

مکانیزم عملکرد در این نوع از عملگرها استفاده از نیروی هوای فشرده برای باز و بست کردن شیر میباشد. عملگرهای پنوماتیکی در شیر پروانه ای از نوع عملگرهای پنوماتیکی چرخشی (rack and pinion) میباشند. این نوع عملگرها دارای یک سری چرخدنده و شفت هستند که نیروی هوا در  یک مخزن کوچک باعث حرکت چرخ دنده ها خواهد شد. این حرکت به شفتی که به عملگر کوپل میباشد منتقل خواهد شد. این شافت نیز با چرخش باعث حرکت و تغییر زاویه دیسک در شیر خواهد شد.

برای بهینه کردن عملکرد [**شیر پروانه ای پنوماتیکی**](https://tajhiz-sanat.com/%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%86%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9/) و مکانیزه کردن حرکت شیر، استفاده از یک شیر برقی یا سولنوئید ولو و یک [سوئیچ باکس](https://tajhiz-sanat.com/%D9%84%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D9%88%D8%A6%DB%8C%DA%86-%D8%A8%D8%A7%DA%A9%D8%B3/) نیز همانند شکل فوق در این شیر توصیه میشود.

### عملگر برقی (Motorized):

در جاهایی که امکان تآمین هوای ابزار دقیقی وجود ندارد یا محیط های خطرناکی داریم که در آنها باید استانداردهای ضدانفجار رعایت شود. استفاده از [عملگرهای برقی یا موتوری](https://tajhiz-sanat.com/product-category/پایپینگ/اکچویتور-برقی/) motorized actuator توصیه میشود. این نوع از عملگر ها با استفاده از یک موتور الکتریکی به دیسک در شیر کوپل می شود. و نیروی لازم جهت چرخش دیسک را تامین میکند. با دریافت برق 24 ولت dc یا 240 ولت در موتور الکتریکی، شافت شیر پروانه ای که با آن کوپل می شود دوران پیدا می کند و دیسک شیر حول محور آن شافت میچرخد و مسیر حرکت سیال را باز یا بست خواهد کرد.

![](https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/Butterfly-valve-with-electric-actuator.webp)

باید خاطرنشان کرد که استفاده از عملگر برقی زمان بیشتری برای باز و بسته شدن شیر نسبت به عملگر پنوماتیکی احتیاج خواهد داشت. و در جایی که زمان باز و بست شدن شیر از اهمیت بالایی برخوردار باشد و شیر باید سریع اکشن بگیرد، فقط استفاده از عملگرهای پنوماتیکی پیشنهاد میگردد.

شیرپروانه ای با عملگر برقی دارای 2 نوع تدریجی و قطع و وصل میباشد. در عملگر برقی نوع تدریجی، سیگنال جریانی 4 تا 20 میلی آمپر یا سیگنال ولتاژی از اتاق کنترل دریافت می شود و شیر نسبت به سیگنال دریافتی باز یا بست میشود (پوزیشن میگیرد). به عبارت دیگر میتوان شیر را بصورت تدریجی کنترل و تنظیم کرد.

اما در شیر پروانه ای با عملگر برقی نوع قطع و وصل برای تنظیم و کنترل جریان سیالات نمیتواند مورد استفاده قرار گیرد. به عبارت بهتر فقط اکشن 0 یا 1 یعنی کاملا باز یا کاملا بست میگیرد.

### عملگر هیدرولیکی (Hydraulic):

شیرپروانه ای با [اکچویتور هیدرولیکی](https://tajhiz-sanat.com/product-category/هیدرولیک/اکچویتور-هیدرولیک/)، در سایز های بسیار بزرگ که عملگرهای دستی، بادی یا برقی جوابگو نبوده و گشتاور لازم جهت چرخاندن دیسک شیر پروانه ای را نتوانند تامین کند مورد استفاده قرار میگیرند.

![](https://tajhiz-sanat.com/wp-content/uploads/Butterfly-valve-with-hydraulic-actuator.webp)

صنایع راهسازی و سد سازی و صنایع نیروگاهی از جمله پرکاربرد ترین صنایعی هستند که استفاده از عملگرهای هیدرولیکی در آنها متداول و رایج میباشد. استفاده از نیروی سیالاتی مانند آب یا روغن و جک های هیدرولیکی در این نوع از عملگرها متداول بوده و برای انتقال نیرو های بسیار بسیار بزرگ در این نوع از شیرآلات از عملگرهای هیدرولیکی استفاده میگردد.

 

## عوامل موثر بر قیمت شیر پروانه ای فولادی

قیمت شیر پروانه ای فولادی به سایز، کلاس فشار، نوع طراحی، متریال بدنه و دیسک، نوع سیت، اتصال، اکچویتور، استانداردها و شرایط کاری بستگی دارد.

مهم ترین عوامل موثر بر قیمت عبارت اند از:

- **سایز شیر****:** افزایش DN یا NPS باعث افزایش وزن و قیمت می شود.
- **کلاس فشار****:** Class 150، 300، 600 یا PNهای مختلف قیمت متفاوتی دارند.
- **نوع طراحی****:** Concentric، Double Offset و Triple Offset قیمت و عملکرد متفاوتی دارند.
- **نوع سیت****:** EPDM، NBR، PTFE، RPTFE یا Metal Seat روی قیمت اثر دارد.
- **متریال بدنه****:** WCB، WCC، LCC، Stainless Steel یا Alloy قیمت متفاوتی دارند.
- **متریال دیسک و شفت****:** Carbon Steel، Stainless Steel، Duplex یا آلیاژ خاص قیمت را تغییر می دهد.
- **نوع اتصال****:** Wafer، Lug یا Flanged.
- **اکچویتور****:** دستی، گیربکسی، پنوماتیک یا برقی.
- **استانداردها****:** Fire Safe، NACE، Fugitive Emission یا گواهی های پروژه قیمت را افزایش می دهند.
- **کلاس نشتی****:** الزامات Tight Shutoff یا Leakage Class روی طراحی سیت اثر دارد.
- **برند و کشور سازنده****:** برندهای اروپایی، آمریکایی، آسیایی و داخلی قیمت متفاوت دارند.

عوامل و پارامترهای بسیاری در تعیین [قیمت شیر پروانه ای](https://tajhiz-sanat.com/product-category/%d9%be%d8%a7%db%8c%d9%be%db%8c%d9%86%da%af/%d8%b4%db%8c%d8%b1%d8%a2%d9%84%d8%a7%d8%aa/%d8%b4%db%8c%d8%b1-%d9%be%d8%b1%d9%88%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%a7%db%8c/) فولادی تاثیر گذار میباشند برای استعلام قیمت دقیق باید سایز، کلاس، سیال، دما، فشار، نوع اتصال، متریال، نوع سیت و اکچویتور موردنیاز مشخص شوند.

 

## خرید شیر پروانه ای فولادی

برای خرید شیر پروانه ای فولادی ابتدا باید شرایط واقعی فرآیند مشخص شود. سایز خط، فشار و دمای کاری، نوع سیال، Class یا PN، نوع اتصال، متریال بدنه، جنس دیسک و سیت، میزان نشتی مجاز و نوع اکچویتور از مهم ترین مشخصات انتخاب هستند.

برای سرویس های عمومی می توان از مدل های Soft Seated استفاده کرد، اما در بخار، دمای بالا، فشار بیشتر یا Severe Service معمولاً طراحی های High Performance یا Triple Offset با Metal Seat باید بررسی شوند.

اگر شیر برای کنترل جریان استفاده می شود، انتخاب باید بر اساس Cv/Kv، افت فشار، Characteristic و Torque انجام شود و صرفاً استفاده از سایز خط برای انتخاب کافی نیست.

برای استعلام قیمت و خرید شیر پروانه ای فولادی از تجهیز صنعت، مشخصات فنی پروژه یا اطلاعات سایز، کلاس، سیال، فشار، دما، نوع اتصال و اکچویتور موردنیاز را ارسال کنید.

 

## سوالات متداول شیر پروانه ای فولادی

![تصویر بارگذار](https://tajhiz-sanat.com/wp-content/plugins/easy-accordion-free/public/assets/ea_loader.svg)
### شیر پروانه ای فولادی چیست؟
شیر پروانه ای فولادی یک شیر Quarter-Turn با بدنه Carbon Steel است که برای قطع و وصل یا کنترل جریان در خطوط صنعتی استفاده می شود.

### تفاوت شیر پروانه ای فولادی و استیل چیست؟
در مدل فولادی، بدنه معمولاً از Carbon Steel مانند ASTM A216 WCB ساخته می شود، در حالی که مدل استیل از Stainless Steel مانند CF8 یا CF8M استفاده می کند. انتخاب به خوردگی، فشار، دما و نوع سیال بستگی دارد.

### شیر پروانه ای فولادی برای بخار مناسب است؟
بعضی مدل های High Performance یا Triple Offset با سیت فلزی برای بخار مناسب اند، اما مدل های Soft Seated عمومی الزاماً برای دما و فشار بالای بخار مناسب نیستند.

### تفاوت Double Offset و Triple Offset چیست؟
Double Offset دارای دو جابه جایی هندسی در محور دیسک است که اصطکاک را کاهش می دهد. Triple Offset یک Offset هندسی اضافی در سطح آب بندی دارد و برای سرویس های دما و فشار بالاتر و Metal Seat مناسب تر است.

### Class 150 یعنی شیر تا 150 psi تحمل می کند؟
خیر. Class 150 یک Pressure Class است و فشار مجاز واقعی به متریال بدنه و دمای فرآیند بستگی دارد و باید از Pressure-Temperature Rating استاندارد بررسی شود.

### Wafer و Lug چه تفاوتی دارند؟
Wafer بین دو فلنج قرار می گیرد و معمولاً سبک تر و اقتصادی تر است. Lug دارای Lugهای رزوه دار مستقل است و در برخی طراحی ها امکان جداسازی یک سمت خط را فراهم می کند.

### هنگام خرید شیر پروانه ای فولادی چه اطلاعاتی لازم است؟
سایز، کلاس فشار، نوع سیال، فشار، دما، متریال، نوع سیت، نوع اتصال، اکچویتور و استاندارد موردنیاز باید مشخص شوند.

 

تجهیز صنعت تامین کننده و وارد کننده تجهیزات ابزار دقیق و انواع شیرآلات صنعتی و پایپینگ است. برای استعلام قیمت و مشاوره فنی با کارشناسان (واحد) فروش ما تماس بگیرید.

 

https://tajhiz-sanat.com/شیر-پروانهای-استنلس-استیل/