لول مترهای ویکا (Wika) ساخت آلمان از بهترین تجهیزات اندازهگیری سطح در بازار جهانی هستند. اما انتخاب اشتباه این تجهیزات ممکن است باعث سرریز مخزن، کارکرد خشک پمپ یا خطای کنترل فرایند شود. ویکا بهترینهای بازار را تولید میکند، ولی باید این تجهیزات را در پروژههای تخصصی و ایدهآل استفاده کنید. تصور کنید یک لول سوئیچ ویکا را برای فاضلاب انتخاب کرده باشید و سیال حاوی ذرات زیادی است. قطعاً سنسور نوری گرانقیمت شما در طول چند روز از کار میافتد. راهنمای انتخاب لول ویکا برای همین است که از میان انواع مدلهای مگنتیک، شناور و نوری برند ویکا بهترین آنها را تهیه کنید.
تجهیزات اندازهگیری سطح ویکا در چهار گروه مغناطیسی، شناور، هیدرواستاتیکی و نوری-الکتریکی عرضه میشوند. تطبیق نوع تجهیز با نوع سیال مهمترین نکته راهنمای انتخاب لول ویکا است که در این مقاله به تفکیک مدلهای مختلف بررسی خواهیم کرد.
انواع تجهیزات اندازهگیری سطح ویکا
لول مترهای ویکا همگی یک شکل نیستند و یکسان کار نمیکنند. بعضی مانند فلومتر مغناطیسی میتوانند سطح را پیوسته نشان داده و بعضی دیگر با نیروی شناوری فقط یک نقطه از ارتفاع سیال را تشخیص میدهند. ویکا تجهیزات اندازهگیری سطح را در چهار گروه اصلی مغناطیسی، شناوری، هیدرواستاتیکی و نوری-الکتریکی عرضه کرده است. آشنایی با این تجهیزات در راهنمای انتخاب لول ویکا الزامی است. چرا که با شناخت هر نوع تجهیز بهتر میتوانید درباره قابلیتها، شرایط استفاده، کاربرد و زمینههای نصب انتخاب کنید.

لول متر مغناطیسی ویکا (Magnetic Wika)
نشانگر مغناطیسی سطح ویکا برای نمایش پیوسته ارتفاع سطح در مخازن صنعتی طراحی شده است. این تجهیز با فلومتر مغناطیسی کار میکند و سطح مایع را بدون تماس مستقیم نشان خواهد داد. ارتفاع نشانگرهای مغناطیسی ویکا (Magnetic Wika) از ۱۵۰ الی ۶۰۰۰ میلیمتر است. بنابراین هم برای مخازن کوتاه و هم برای مخازن بلند در صنایع پتروشیمی و تصفیه آب قابل استفاده هستند.
دمای کارکرد لول مترهای مغناطیسی ویکا در محدوده ۱۹۶- الی ۴۵۰+ درجه سانتیگراد قرار دارد و فشار کاری از ۱- الی ۴۰۰ بار را تحمل میکنند. همچنین ویکا بدنه این لول مترهای مغناطیسی را از استیل ۳۱۶ میسازد. لول مترهای مغناطیسی ویکا جایی جواب میدهند که هم ایمنی و هم شرایط سخت مانند فشار، دما و خوردگی وجود دارد. نصب این مدلهای مغناطیسی مزایای قابل توجهی نیز خواهد داشت:
- توانایی نمایش پیوسته سطح بدون نیاز به منبع انرژی
- کاملا آببندی شده و ایمن برای سیالات سمی و خطرناک
- بدون نیاز به کالیبراسیون دورهای
- مقاوم در برابر شوک، لرزش و رطوبت
- قابلیت تحمل فشار بالا تا حداکثر ۴۰۰ بار
- مناسب برای نصب روی مخازن کوچک یا بزرگ تا ارتفاع حداکثر ۶ متری
کاربردهای لول متر مغناطیسی ویکا
هرگز برای مخزنی که سیال آن سمی، خورنده یا قابل اشتعال است، لول مترهای سطح معمولی را نصب نکنید. اما Wika برای چنین شرایطی انواع لول مترهای مغناطیسی با آببندی کامل را طراحی کرده که کاملاً مناسب سیالات خطرناک در پتروشیمی، پالایشگاه و صنایع شیمیایی است. در پروژههای مختلف بارها دیدهام که مشتریها فقط درباره ارتفاع و فشار مخزن میگویند و از نوع سیال غافل هستند. اما اگر سیال خورنده باشد، بدنه استیل ۳۱۶ لول متر مغناطیسی ویکا صرفاً یک انتخاب حداقلی است. همیشه پس از بررسی اینکه سیال چیست؟ دمایش چند درجه است؟ و مخزن تحت چه فشاری کار میکند؟ یکی از مدلهای مغناطیسی لول متر ویکا را انتخاب کنید. کاربردهایی مانند:
- در مخازن ذخیره مواد شیمیایی، برجهای تقطیر و خطوط فرایندی
- در مخازن آب تغذیه بویلر یا مخازن کندانس سیستمهای بخار نیروگاهی
- اندازهگیری سطح آب در مخازن ذخیره یا حوضچههای ته نشین سیستمهای تصفیه و فاضلاب
- اندازهگیری سطح مواد خورنده، سمی و خطرناک در صنایع شیمیایی و دارویی
- نصب روی مخازن ذخیره مایعات خوراکی در صنایع غذایی
- و…

تجهیزات شناور ویکا (Float Wika)
تجهیزات شناور برند ویکا برای تشخیص نقطهای سطح مایعات طراحی شدهاند. این تجهیزات ویکا بر پایه نیروی شناوری یک فلومتر کار میکنند. فلومتر حاوی آهنربا روی یک لوله راهنما حرکت میکند تا با تغییر سطح مایع و بالا و پایین رفتن فلومتر یک میدان مغناطیسی متغیر برای تشخیص سطح تولید کند. این میدان کنتاکت دیود داخل لوله را فعال کرده و سیگنال سوئیچینگ را تولید میکند. لول مترهای شناوری ویکا مستقل از کف، رسانایی، دما، فشار و خلا هستند. سوئیچینگ آنها نیز بدون تماس و بدون سایش است.
ویکا لول مترهای شناوری را در مدلهای مختلفی از قبیل RLS-۳۰۰۰، RLS-۲۰۰۰، RLS-۱۰۰۰، HLS-S، HLS-P و… عرضه کرده است. در عمل انواع Float Wika را میتوانید در پروژههایی استفاده کنید که فقط اندازهگیری سطح در یک نقطه مهم است یا نیاز به کنترل پمپ دارید. مزایای استفاده از لول مترهای شناوری ویکا نیز قابل توجه است:
- عملکرد قابل اطمینان بدون برق
- مقاوم در برابر کف، رسوب و ذرات معلق در سیال
- امکان سوئیچینگ بدون تماس و بدون سایش
- قابلیت کارکرد در دما و فشار بالا و یا کار در شرایط خلا
- طراحی برخی مدلها با گواهینامه EX مناسب محیطهای قابل اشتعال
کاربردهای لول متر شناوری ویکا (Float Wika)
برای مخازنی که سیال آنها کف میکند، رسوبپذیر است و یا چسبناک هستند، انتخاب و نصب لول متر شناوری ویکا بهترین پیشنهاد است. زیرا فلومترهای شناوری مستقل از کف و رسوب کار میکنند. اکثر مشتریان هنگام خرید لول مترهای شناوری برند ویکا برای فاضلاب یا روغنهای سنگین اندکی دچار تردید میشوند. اما برای پروژه فاضلاب، انتخاب مدل شناوری FLS یا RLS-۱۰۰۰ ویکا انتخاب خوبی است. در عین حال اگر مخزن فضای محدودی داشته باشد، نصب مدل HLS-M با قابلیت مینیاتوری برای یک فضای محدود افقی را پیشنهاد میکنیم. زمینههای کاربردی لول مترهای شناوری ویکا بسیار متنوع است، مانند:
- کنترل روش و خاموش شدن پمپها
- طراحی مدار آلارم سطح بالا در مخازن ذخیره
- طراحی آلارم سطح پایین در مخازن ذخیره
- تشخیص سطح آب در چاه یا مخازن آب
- قابلیت کنترل سطح در تصفیه خانهها
- طراحی سیستم آلارم سرریز در مخازن صنعتی
- و…

سطح سنج هیدرواستاتیک ویکا (Hydrostatic Wika)
تجهیزات هیدرواستاتیک در واقع سنسورهای غوطهوری ویکا هستند که براساس اندازهگیری فشار هیدرواستاتیک وزن ستون مایع بالا سر خود کار میکنند. این مدل مستقیماً داخل مایع قرار گرفته و سطح را به شکل پیوسته اندازهگیری میکنند.
سنسورهای غوطهوری ویکا تا نزدیک کف مخزن یا چاه پایین میروند و سپس فشار ستون مایع بالای خود را اندازه میگیرند تا ارتفاع سطح مخزن را محاسبه کنند. قاعده تقریبی این است که به ازای هر یک متر ستون آب در حدود ۱۰۰ میلی بار فشار استاتیک تولید میشود. ویکا مدلهای LS-۱۰۰۰ و LS-۱۰ را برای کاربردهای عمومی عرضه کرده و مدل LF-۱ را برای شرایط سخت طراحی کرده است. در عمل Hydrostatic Wika با قابلیت غوطهوری جایی جواب میدهد که مخزن باز است و باید سطح را به صورت پیوسته و مداوم اندازهگیری کرد. بر همین اساس نصب لول متر غوطهور ویکا چند ویژگی برجسته دارد:
- قابلیت اندازهگیری پیوسته و دقیق سطح
- مناسب برای مخازن باز، چاهها و تصفیه خانهها
- کارکرد ساده بدون قطعات متحرک
- امکان نصب آسان در کف مخزن
کاربردهای سنسور غوطهوری ویکا
سنسورهای غوطهور ویکا را هرگز برای مخازن بسته یا تحت فشار استفاده نکنید. زیرا Wika این سنسورها را انحصاراً برای مخازن باز و نصب داخل چاه طراحی کرده است. مثلاً با افرادی مواجه هستیم که سفارش خرید سنسور غوطهوری ویکا داشتهاند و بعداً متوجه شدهاند که کابل و لوله تهویه با مخزن بسته آنها سازگار نیست. اما در کل انتخاب سنسور غوطهور ویکا برای مخازن باز، چاهها، ایستگاههای پمپاژ و تصفیه خانهها انتخاب هوشمندانه است. اگر سیال روغن یا فاضلاب است، مدل جان سخت LF-۱ با مقاومت بالا را پیشنهاد میکنیم. برای اندازهگیری دقیق در چاههای خیلی عمیق نیز مدل LH-۱۰ عملکرد خوبی دارد. کاربردهای سنسور غوطهوری ویکا را میتوان در چند زاویه متفاوت تحلیل کرد:
- اندازهگیری سطح آب در چاههای عمیق
- پایش سطح مخازن ذخیره آب
- کنترل سطح در تصفیه خانهها و فاضلاب
- طراحی ایستگاههای پمپاژ و حوضچههای جمعآوری
- پایش سطح رودخانهها و دریاچهها
- و…

تجهیزات نوری-الکتریکی ویکا (Optoelectronic Wika)
تجهیزات نوری-الکتریکی ویکا یکی از گروههای اندازهگیری سطح است که برای تشخیص نقطهای لول مایعات طراحی شدهاند. این تجهیزات با استفاده از سنسورهای نوری کار میکنند. این سنسور حساس نوری در نوک پروپ سنسور قرار گرفته و زمانیکه مایع با نوک سنسور تماس پیدا میکند، نور شکسته یا بازتابیده میشود. این تغییر میتواند سیگنال سوئیچینگ ایجاد نماید.
مدلهای نوری-الکتریکی ساختار ساده و بدون قطعه متحرک دارند. از طرفی در برابر ارتعاش و ضربه مقاوم هستند و برای لول سنجی سیالات تمیز و شفاف توصیه میشوند. در عمل این نوع لول متر نوری-الکترونیکی ویکا در پروژههایی جواب میدهد که سیال کاملاً تمیز و شفاف است و در عین حال به پاسخ سریع در پروژه نیاز دارید. اما مزایای قابل توجهی را در اختیار شما میگذارند:
- توانایی پاسخ سریع به تغییرات سطح
- طراحی بدون قطعه متحرک و بدون سایش مکانیکی
- دارای دقت خوب در تشخیصهای نقطهای
- مناسب نصب روی مخازن کوچک و تجهیزات دقیق
کاربردهای سوئیچ نوری-الکترونیکی ویکا
در عمل Optoelectronic Wika در پروژههای کارایی دارد که سیال کاملاً شفاف و تمیز باشد و شما نیز به تشخیص نقطهای سریع نیاز داشته باشید. یک بار کارفرمایی برای مخزن آب تصفیه درخواست سوئیچ نوری کرده بود. وقتی از او پرسیدم که سیال چیست؟ متوجه شدم که با آب تمیز و شفاف بدون ذرات معلق روبرو هستیم. قاعدتاً سوئیچهای نوری-الکتریکی ویکا بهترین پیشنهاد برای آن پروژه بود. اما یادآوری کردیم که اگر آب کمی کدر یا دارای رسوب است، احتمال پوشیده شدن سنسور و افت دقت آن زیاد است. همین نکته ظریف مرز سالها کارکرد مداوم این سنسور در مقایسه با فرسایش زود هنگام رسوبی است. البته زمینههای کاربردی لول مترهای نوری-الکترونیکی ویکا به مراتب گسترده است:
- تشخیص سطح در مخازن کوچک آب
- قابلیت طراحی مدار آلارم حداقل و حداکثر سطح در تجهیزات حساس و آزمایشگاهی
- کنترل سطح در صنایع دارویی
- پایش سطح مایعات شفاف در صنایع غذایی
- کنترل سطح در سیستمهای تصفیه آب
- طراحی مدار آلارم سرریز در مخازن کوچک
- و…

مقایسه انواع تجهیزات اندازهگیری سطح ویکا
راهنمای انتخاب لول ویکا بدون مقایسه کاربردی و عملیاتی میان چهار گروه اصلی منطقی نیست. به هر حال مدلهای مغناطیسی برای نمایش پیوسته در شرایط سخت طراحی شدهاند و مدلهای شناور تشخیص نقطهای در سیالات کثیف دارند. تمام نکاتی که فقط یک چیز را منعکس میکند، اینکه تجهیزات لول متر ویکا به کل متفاوت هستند و در کاربردها و پروژههای واقعی رفتارهای کاملاً مستقل و منحصر به فرد نشان میدهند.
| نوع لول متر | نوع اندازهگیری | کاربردها | محدودیتها |
|---|---|---|---|
| مغناطیسی Magnetic Wika | پیوسته | - سیالات خطرناک | قیمت بالا |
| - مخازن پرفشار | |||
| - صنایع نفت و گاز و پتروشیمی | |||
| شناور Float Wika | نقطهای | - کنترل پمپ | فقط تشخیص نقطهای |
| - آلارم سطح | |||
| - سیالات کثیف | |||
| هیدرواستاتیک Hydrostatic Wika | پیوسته | - تصفیه خانهها | نامناسب برای مخازن بسته |
| - چاههای عمیق | |||
| - آب و فاضلاب | |||
| نوری – الکترونیکی Optoelectronic Wika | نقطهای | - صنایع غذایی | نامناسب برای سیالات کثیف |
| - دارویی | |||
| - آزمایشگاهی |
پارامترهای فنی انتخاب تجهیزات اندازهگیری سطح ویکا
راهنمای انتخاب لول ویکا فقط به یک معیار محدود نمیشود. حتی وقتی گروه تجهیز مشخص است، باید بررسی کنید که انواع اندازهگیری، نوع سیال و شرایط مخزن چگونه است. دما و فشار و حتی نوع خروجی متناسب با فرایند در چه سطحی از هماهنگی قرار دارند. برای انتخاب لول مترهای ویکا باید نوع اندازهگیری نقطهای یا پیوسته را در نظر گرفته و سپس نوع سیال را مشخص کنید. ارزیابی پارامترهای فنی دقیقاً برای همین است که بهترین لول متر از برند ویکا را مطابق با نیاز پروژه انتخاب کنید.
نوع اندازهگیری مورد نیاز پروژه
در شرایط نرمال انتخاب لول ویکا با تشخیص نقطهای یا اندازهگیری پیوسته ساده به نظر میرسد. اما در بسیاری از شرایط مرزی و پروژههای واقعی همین انتخاب کاملاً چالش برانگیز است. مثلاً مخزنی را تصور کنید که سطح آن مقدار ثابتی ندارد و در شرایط اضطراری ممکن است دچار نوسان سریع شود. در این صورت صرفاً نصب یک لول متر سوئیچ نقطهای شناور یا نوری جواب نمیدهد. این شرایط راهنمای انتخاب لول ویکا را کاملاً پیچیده میکند. اما با توجه به نوع اندازهگیری نکات زیر را در نظر داشته باشید:
- اگر فقط میخواهید بدانید که سطح از یک حد مشخصی بالاتر یا پایینتر میرود، تشخیص نقطهای کافی است. در این صورت لول متر سوئیچ شناور ویکا برای سیالات کثیف و سوئیچ نوری-الکترونیکی ویکا را برای سیالات تمیز شفاف انتخاب کنید.
- اگر نیاز به نمایش مداوم سطح دارید، باید سراغ اندازهگیری پیوسته بروید. در این صورت تهیه لول متر مغناطیسی ویکا برای سیالات خطرناک و سمی را توصیه میکنیم. اما سنسور هیدرواستاتیک برای مخازن باز و چاهها مناسب هستند.

انتخاب براساس نوع سیال
در نظر گرفتن نوع سیال، راهنمای انتخاب لول ویکا را از پایه تغییر میدهد. یک سیال خورنده، میتواند شناورهای معمولی را در عرض چند هفته از بین ببرد. یا یک سیال چسبناک قادر است که سوئیچ نوری را به سرعت از کار بیاندازد. حتی یک سیال تمیز در مخزن بسته نیاز به تجهیز اندازهگیری لول پیوسته دارد. هنگام انتخاب لول مترهای ویکا و لحظه بررسی نوع سیال حتماً موارد زیر را مد نظر داشته باشید:
- برای سیالات سمی، خورنده یا قابل اشتعال لول متر نشانگر مغناطیسی ویکا انتخاب اول است. بدنه استیل ۳۱۶ و طراحی آببندی شده، ایمنی بالایی را ایجاد میکند.
- برای فاضلاب، روغنهای سنگین یا سیالات دارای رسوب بهتر است سوئیچهای شناور ویکا را تهیه کنید. زیرا این مدلها مستقل از کثیفی و رسوب کار میکنند.
- در پروژههای آب تصفیه شده، مایعات شفاف و سیالات بهداشتی نصب سوئیچ نوری-الکترونیکی ویکا مناسب است.
- برای آب، فاضلاب و روغن در مخازن باز و چاهها نیز تهیه سنسور هیدرواستاتیک بهترین پیشنهاد است.
بررسی شرایط مخزن و تطبیق با مشخصات لول متر
بررسی شرایط مخزن فقط به شکل ظاهری آن خلاصه نمیشود. بلکه باز یا بسته بودن، فشار داخلی، دما، ابعاد و دسترسی به مخزن نیز هر کدام در راهنمای انتخاب لول ویکا نقش دارند. مثلاً انتخاب یک نشانگر مغناطیسی برای مخازن باز و کم عمق، انتخاب کاملاً اشتباهی است و یا یک سنسور غوطهور برای مخزن بسته و پرفشار اصلاً کار نمیکند. در جدول زیر شرایط مخزن و تاثیر آن در انتخاب انواع لول متر ویکا را ارزیابی کردهایم:
| شرایط مخزن | لول متر پیشنهادی | دلیل انتخاب |
|---|---|---|
| مخازن باز و چاهها | سنسور غوطهور هیدرواستاتیک | اندازهگیری پیوسته در مخازن باز |
| مخزن بسته و تحت فشار | نشانگر مغناطیسی | قابلیت تحمل فشار بالا |
| مخازن کوچک و فضاهای محدود | سوئیچ نوری - الکترونیکی | ابعاد کوچک و نصب ساده |
| مخزن با نصب عمودی | سوئیچ شناور FLS یا نشانگر مغناطیسی | طراحی تخصصی برای نصب عمودی |
| مخزن با نصب افقی | سوئیچ شناور HLS-S یا HLS-P | طراحی تخصصی برای نصب افقی |
| مخزن با سیال کثیف | سوئیچ شناور RLS یا FLS | مقاوم در برابر رسوب و ذرات |
| مخزن با سیال تمیز | سوئیچ نوری - الکترونیکی | دقت بالا در سیالات شفاف |
| مخزن با سیالات خورنده | نشانگر مغناطیسی با بدنه استیل ۳۱۶ | مقاوم در برابر خوردگی |
انتخاب نوع خروجی متناسب با شرایط پروژه
انتخاب نوع خروجی، پل ارتباطی بین تجهیز سطح و سیستم کنترلی است. اگر خروجی لول متر ویکا با سیستم موجود در پروژه هماهنگ نباشد، سیگنال اندازهگیری به درستی دریافت نمیشود . ویکا لول مترهای خود را با طیف متنوع از انواع خروجیهای ساده قطع و وصل یا شبکهای از نوع HART عرضه میکند.
- خروجیهای قطع و وصل ساده که فقط دو حالت دارند برای آلارمها، کنترل پمپها و کاربردهای نقطهای مناسب هستند. سوئیچ شناور و یا سوئیچ نوری ویکا چنین خروجی را در اختیار شما قرار میدهد.
- خروجی آنالوگی ۴ الی ۲۰ میلی آمپر میتواند مقدار سطح را به شکل پیوسته ارسال کند و برای نمایش مداوم سطح و کنترل دقیق مناسب هستند. سنسور هیدرواستاتیک از این نوع است که به راحتی با PLC ارتباط میگیرد.
- خروجی دیجیتالی با پروتکل HART یا Modbus امکان ارتباط دو جهته و تنظیم راه دور را فراهم میکند. برای سیستمهای اتوماسیون پیشرفته لول مترهای ویکا با قابلیت تولید خروجی دیجیتال را تهیه کنید.

جمعبندی: چک لیست راهنمای انتخاب تجهیزات اندازهگیری سطح ویکا
انتخاب تجهیزات سطح ویکا وقتی کامل است که تمام معیارها را کنار هم گذاشته و با یک نگاه جامع بررسی کنید. برای اینکه مطمئن شوید چیزی جا نمانده، بهتر است چک لیست سوالات زیر را از خودتان بپرسید:
- آیا به تشخیص نقطهای نیاز دارید یا به اندازهگیری پیوسته نیاز است؟
- سیال هدف خطرناک، خورنده، سمی، کثیف یا تمیز است؟
- دمای مخزن و فشار داخل آن چقدر است؟
- فضای نصب به شکل عمودی یا افقی است؟
- به چه نوع خروجی نیاز دارید؟
- آیا به نمایش محلی نیاز دارید یا اطلاعات باید به اتاق کنترل ارسال شود؟
- محیط نصب قابل اشتعال است یا در شرایط عادی از لول متر ویکا استفاده میکنید؟
- جنس متریال و نوع سیال سازگار را بررسی کردهاید؟
اگر پاسخ شفافی برای تمام این سوالات داشته باشید، قطعاً با اطمینان کامل میتوانید تجهیز مناسب را از میان انواع لول متر ویکا انتخاب کنید. ولی اگر پاسخ یکی از این سوالات مبهم است، بهتر است درباره شرایط پروژه بازنگری کنید. این مقاله یک راهنمای انتخاب لول ویکا بود که سعی کردیم تا یک دیدگاه کلی از پروژه داشته باشید. ولی جهت مشاوره تخصصی برای بررسی محصولات مختلف ویکا میتوانید از خدمات مشاوره فنی در گروه تجهیز صنعت استفاده کنید.
سوالات متداول
از کجا بفهمیم که به تشخیص نقطهای نیاز داریم یا اندازهگیری پیوسته؟
اگر فقط آلارم یا کنترل پمپ بخواهید، مدلهای نقطهای ویکا کافی است. اما برای پایش مداوم باید لول مترهای پیوسته را تهیه کنید.
برای سیالات خورنده کدام گروه از تجهیزات سطح ویکا مناسبتر است؟
برای سیالات خورنده، نشانگر مغناطیسی با بدنه استیل ۳۱۶ یا متریالهای خاصتر مناسب هستند.
برای فاضلاب از سوئیچ شناور ویکا تهیه کنیم یا سوئیچ نوری کافی است؟
در فاضلاب سوئیچ شناور بهتر از سوئیچ نوری عمل میکند.
برای اندازهگیری سطح چاه عمیق، سنسور غوطهوری بهتر است یا نشانگر مغناطیسی تهیه کنیم؟
در چاههای عمیق، استفاده از سنسور غوطهور هیدرواستاتیک انتخاب استاندارد و مطمئن است.