پرشر سوئیچ دانفوس در ظاهر قطعه سادهای است: چند پیچ که فشار قطع و وصل مدار را مشخص میکنند. اما تنظیم نادرست همین پیچها میتواند باعث روشن و خاموش شدن مکرر پمپ یا کمپرسور، افت عمر کنتاکتها و حتی خرابی موتور شود. پیش از هر تنظیمی باید بدانید هر پیچ چه کاری انجام میدهد و فشار وصل و قطع سیستم شما دقیقاً روی چه عددی باید بنشیند.
نحوه تنظیم پرشر سوئیچ دانفوس در ۳ مرحله
- Range را تنظیم کنید – پیچ Range را روی فشار Cut-out مورد نظر بچرخانید.
- Differential را تنظیم کنید – پیچ DIFF را روی اختلاف فشار مورد نیاز قرار دهید تا Cut-in به مقدار مناسب برسد.
- عملکرد را تست کنید – سیستم را روشن کنید و با گیج فشار مستقل، نقاط واقعی قطع و وصل را کنترل کنید.
مثال ساده: در یک مدار فشار پایین با Cut-out چهار بار و Differential دو بار، سوئیچ حدود دو بار دوباره وصل می شود. عدد دقیق تنظیم به مدل پرشر سوئیچ، رنج مجاز آن و مشخصات تجهیزات متصل بستگی دارد.
Set Point (نقطه تنظیم) چیست؟
Set Point فشاری است که پرشر سوئیچ در آن وضعیت کنتاکت ها را تغییر می دهد. در پرشر سوئیچ های دانفوس، این مقدار با پیچ یا اسپیندل Range تنظیم می شود.
فرض کنید می خواهید یک سوئیچ فشار پایین در ۴ بار مدار را قطع کند؛ در این حالت عدد ۴ بار همان Set Point برای Cut-out است. این عدد به تنهایی فشار وصل مجدد را مشخص نمی کند، برای آن باید Differential را هم تنظیم کنید. مقدار انتخابی هم نباید از رنج مجاز مدل خارج شود.
Differential (دیفرانسیل) چیست؟
Differential فاصله بین فشار قطع و فشار وصل است. این پارامتر مانع Short Cycling یا قطع و وصل مکرر می شود؛ اگر فاصله خیلی کم باشد، پمپ یا کمپرسور در بازه زمانی کوتاه چند بار روشن و خاموش می شود و استهلاک موتور و کنتاکت ها بالا می رود.
در بیشتر مدل های KP برای کنترل فشار پایین:
Cut-in = Cut-out − Differential
مثلا با Cut-out چهار بار و Differential یک بار، Cut-in برابر سه بار خواهد بود. در کنترل های فشار بالا جهت این رابطه معکوس است، پس نباید یک فرمول را بدون توجه به نوع پرشر سوئیچ به همه مدلها تعمیم داد.
تفاوت Cut-in و Cut-out
Cut-out فشاری است که مدار را قطع می کند و Cut-in فشاری است که دوباره وصلش می کند. در یک پمپ آب که باید بین ۲ تا ۴ بار کار کند:
| پارامتر | مقدار | عملکرد |
| Cut-in | ۲ بار | وصل پمپ |
| Cut-out | ۴ بار | قطع پمپ |
| Differential | ۲ بار | فاصله بین وصل و قطع |
در همه مدل های دانفوس، Cut-in و Cut-out با دو پیچ مستقل تنظیم نمی شوند؛ در اغلب مدل ها با تنظیم Range و Differential، هر دو نقطه هم زمان مشخص می شود. پیش از تنظیم، شماره دقیق مدل را بررسی کنید.
Reset دستی و اتوماتیک
Reset یعنی نحوه بازگشت سوئیچ به وضعیت عادی پس از عملکرد حفاظتی. دانفوس بسته به مدل، نسخه های Manual Reset و Automatic Reset ارائه می دهد:
- Manual Reset: سوئیچ خودکار به مدار برنمی گردد؛ بعد از بازگشت فشار به محدوده مجاز، باید دکمه ریست خارجی را فشار دهید. این حالت در کاربردهایی که بازگشت خودکار خطرناک است (مثل حفاظت فشار بالای کمپرسور) کاربرد دارد.
- Min. Reset: پس از افزایش فشار به اندازه دیفرانسیل، سوئیچ خودش ریست می شود.
- Max. Reset: پس از افت فشار به اندازه دیفرانسیل، سوئیچ خودش ریست می شود.
Min./Max. Reset را نباید با «کلید اتومات» پمپ آب اشتباه گرفت؛ این اصطلاحات به شرایط فشاری مربوط هستند که سوئیچ در آن اجازه بازگشت خودکار دارد، نه به نوع سوئیچ. در سیستم های تبرید و مدارهای حفاظتی، انتخاب نادرست Reset می تواند باعث راه اندازی مجدد تجهیزات در شرایط نامناسب شود.
جدول مقایسه مدل های پرشر سوئیچ دانفوس (KP، KPI و KPU)
پیش از تنظیم باید مدل درست را شناخت؛ رنج فشار، Differential و نوع Reset در مدل های مختلف یکسان نیست.
| مدل | نوع عملکرد | کاربرد رایج |
| KP1 | فشار پایین (LP) | کنترل فشار پایین در تبرید |
| KP5 | فشار بالا (HP) | حفاظت فشار بالا در مدار تبرید |
| KP7 | HP / نسخههای مختلف | کنترل و حفاظت فشار در تبرید |
| KP15 | دوگانه (LP + HP) | کنترل همزمان فشار پایین و بالا |
| KP35 / KP36 | کنترل فشار | آب، هوای فشرده، کاربرد صنعتی |
| KPI35 / KPI36 / KPI38 | کنترل فشار صنعتی | تهویه، تبرید، فرآیندهای با فشار بالاتر |
| KPU | دوگانه (LP + HP) | حفاظت و کنترل مدار تبرید، با Reset قابلتنظیم برای هر سمت |
این جدول یک چارچوب کلی است؛ رنج دقیق هر کد محصول را از دیتاشیت رسمی دانفوس تأیید کنید، چون حتی در یک مدل – مثل KP35 یا KPI35 – بسته به کد سفارش، رنج فشار و Differential میتواند فرق داشته باشد. در مدل های دوپیچ مثل KPU هم هر سمت (فشار پایین و فشار بالا) Set Point و Differential مستقل خودش را دارد و باید جداگانه تنظیم شود.
آموزش گام به گام تنظیم پرشر سوئیچ دانفوس
ابزار لازم: پیچ گوشتی مناسب، گیج فشار مستقل، دستکش ایمنی.
۱. سیستم را ایمن کنید و مقدار فعلی را ثبت کنید
قبل از باز کردن درپوش، برق مدار را قطع و فشار سیستم را طبق دستورالعمل سرویس کنترل یا تخلیه کنید. اگر سوئیچ روی مدار تبرید نصب است، تخلیه و بازیابی مبرد باید با تجهیزات مناسب انجام شود. بهتر است پیش از تغییر، مقدار فعلی Cut-in و Cut-out را با گیج یادداشت کنید تا در صورت نیاز بتوانید به تنظیم اولیه برگردید.
۲. پیچ قفل را باز کنید
در مدل هایی که Locking Screw دارند، ابتدا آن را شل کنید؛ این پیچ برای جلوگیری از تغییر ناخواسته تنظیمات در اثر لرزش تعبیه شده. پیش از چرخاندن هر پیچ، مطمئن شوید کدامیک مربوط به Range و کدام مربوط به Differential است.
۳. Range را روی Set Point مورد نظر بگذارید
پیچ Range یا Setting Spindle را روی فشار هدف بچرخانید. جهت چرخش برای افزایش یا کاهش فشار در همه مدل ها یکسان نیست؛ آن را از روی علائم روی بدنه یا دفترچه همان مدل بررسی کنید. تنظیم Range بهتنهایی فشار وصل را مشخص نمی کند.
۴. Differential (DIFF) را تنظیم کنید
مقدار Differential را متناسب با فاصله مورد نیاز بین قطع و وصل تنظیم کنید. برای یک کنترل فشار پایین با Cut-out چهار بار و Differential دو بار: Cut-in = ۴ − ۲ = ۲ بار. این مقدار را دلبخواه انتخاب نکنید؛ باید با رنج مجاز پرشر سوئیچ و شرایط کاری سیستم هماهنگ باشد.
۵. قفل و تست نهایی
پیچ قفل و درپوش را دوباره محکم کنید. مهم ترین مرحله را جدی بگیرید: عملکرد واقعی را با گیج فشار مستقل تست کنید، چون عدد روی اسکیل جایگزین تست عملی نیست. اگر فشار واقعی با هدف فاصله محسوسی داشت، تنظیم را در گام های کوچک اصلاح و دوباره تست کنید.
اگر مدل شما Manual Reset دارد، بعد از بازگشت فشار به محدوده مجاز، عملکرد دکمه Reset را هم بررسی کنید؛ سوئیچ نباید بدون این اقدام دستی خودبهخود فعال شود.
مثال های کاربردی تنظیم پرشر سوئیچ دانفوس
فرض کنید پمپ آب ساختمان باید در فشار ۲ بار روشن و در ۴ بار خاموش شود:
- Cut-in = ۲ بار
- Cut-out = ۴ بار
- Differential = ۴ − ۲ = ۲ بار
با مصرف آب، فشار افت می کند تا به ۲ بار برسد و پمپ روشن می شود؛ با پر شدن دوباره فشار تا ۴ بار، پمپ خاموش می شود. اگر Differential را به ۱ بار کاهش دهید، Cut-in به ۳ بار می رسد و پمپ با مصرف کمتری دوباره استارت میزند، یعنی تعداد استارت موتور و استهلاک بیشتر می شود. از طرف دیگر، Differential بیش از حد بزرگ هم می تواند باعث افت محسوس فشار در زمان مصرف شود؛ مقدار مناسب را با توجه به ظرفیت پمپ و حجم منبع تحت فشار انتخاب کنید.
خطاهای رایج در تنظیم پرشر سوئیچ دانفوس
- Differential خیلی کم: فاصله کم بین Cut-in و Cut-out باعث Short Cycling می شود. راه حل: Differential را در محدوده مجاز مدل تنظیم کنید و بعد از تنظیم، تعداد سیکل های کاری را در شرایط واقعی بررسی کنید.
- اتصال مستقیم بار سنگین به کنتاکت: اگر جریان موتور از ظرفیت مجاز کنتاکت بیشتر باشد، کنتاکت داغ می کند یا می سوزد. راه حل: مشخصات الکتریکی را از دیتاشیت بررسی کنید و برای بارهای سنگین از کنتاکتور استفاده کنید.
- اعتماد به عدد اسکیل بدون تست فشار: عدد Range و DIFF راهنماست، نه تضمین. راه حل: با گیج فشار مستقل، نقطه واقعی Cut-in و Cut-out را ثبت و در صورت اختلاف، تنظیم را اصلاح کنید.
- اشتباه گرفتن پیچ Range با DIFF: نتیجهاش این است که Cut-out درست می شود اما Cut-in از هدف فاصله می گیرد. راه حل: قبل از تنظیم، علائم روی بدنه و دفترچه راهنمای همان مدل را چک کنید.
- شل نکردن پیچ قفل: تنظیم بدون باز کردن Locking Screw می تواند مکانیزم را سفت یا آسیب دیده کند. راه حل: طبق دستورالعمل سازنده پیچ قفل را باز کنید، تنظیم را انجام دهید و دوباره محکمش کنید.
- نصب نامناسب یا ضربه فشار (Pulsation): نوسان ناگهانی فشار به عمر و دقت سوئیچ آسیب می زند. راه حل: محل و جهت نصب را مطابق دستورالعمل مدل رعایت کنید و در سیستم های با پالس فشار بالا، از تجهیزات کاهنده Pulsation طبق طراحی سیستم استفاده کنید.
نکات ایمنی هنگام تنظیم
پیش از هر تنظیمی، برق مدار را قطع و از بی برقی آن مطمئن شوید؛ فشار سیستم را طبق دستورالعمل سرویس کنترل یا تخلیه کنید و از دستکش و ابزار مناسب استفاده کنید. حداکثر جریان و ولتاژ مجاز کنتاکت را از دیتاشیت همان کد محصول بررسی کنید و برای موتورهایی که جریانشان از ظرفیت کنتاکت بیشتر است، از کنتاکتور یا مدار واسط استفاده کنید. بعد از تنظیم هم، پیش از بهره برداری کامل، عملکرد Cut-in و Cut-out را کنترل کنید. تنظیم روی مدار برقدار یا سیستم تحت فشار، بدون رعایت این نکات توصیه نمی شود.
جمع بندی
نحوه تنظیم پرشر سوئیچ دانفوس فقط چرخاندن پیچ Range نیست. باید مدل دقیق، Set Point، Differential، نوع Reset و محدوده مجاز الکتریکی و فشاری آن را بشناسید و بعد از تنظیم، حتما Cut-in و Cut-out را با گیج مستقل تست کنید.
اگر در انتخاب مدل یا تعیین تنظیمات مطمئن نیستید، شرایط کاری دستگاه (نوع سیال، رنج فشار مورد نیاز، دمای محیط) یا کد محصول فعلی خود را برای ما ارسال کنید تا استعلام و راهنمایی تخصصی دریافت کنید.
سوالات متداول نحوه تنظیم پرشر سوئیچ دانفوس
تفاوت پرشر سوئیچ KP و KPI دانفوس چیست؟
هر دو برای کنترل فشار طراحی شدهاند، اما ساختار، رنج فشار و کاربردشان یکسان نیست. برای انتخاب دقیق، شماره کامل محصول و دیتاشیت آن را بررسی کنید. مطالعه جامع : تفاوت پرشر سوئیچ KP و KPI دانفوس
Differential در پرشر سوئیچ دانفوس یعنی چه؟
فاصله بین فشار قطع و فشار وصل. در یک کنترل فشار پایین با Cut-out چهار بار و Differential دو بار، Cut-in روی دو بار قرار می گیرد.
پرشر سوئیچ دانفوس را چگونه Reset کنیم؟
در مدل های Manual Reset، بعد از برگشت فشار به محدوده مناسب، دکمه ریست خارجی را فشار دهید. در مدل های Automatic، بازگشت بر اساس نوع Reset (Min./Max.) و شرایط فشار خودکار انجام می شود.
برای پمپ آب خانگی، پرشر سوئیچ دانفوس را روی چند بار تنظیم کنیم؟
عدد ثابتی برای همه ساختمان ها وجود ندارد؛ به ظرفیت پمپ، منبع تحت فشار، ارتفاع ساختمان و فشار مورد نیاز شبکه بستگی دارد.
آیا پرشر سوئیچ دانفوس نیاز به کنتاکتور دارد؟
اگر جریان بار از ظرفیت مجاز کنتاکت بیشتر باشد، بله موتور نباید مستقیم از پرشر سوئیچ تغذیه شود. ظرفیت دقیق را از مشخصات الکتریکی همان مدل بررسی کنید.
بعد از تنظیم، چطور بفهمیم پرشر سوئیچ درست کار می کند؟
با گیج فشار مستقل، فشار سیستم را در لحظه قطع و وصل چک کنید و با مقادیر هدف مقایسه کنید. اگر مطابقت نداشت، تنظیمات Range و Differential و سلامت خود سوئیچ را بررسی کنید.
