Home / آموزش / قطر نامی لوله چیست

قطر نامی لوله چیست

قطر نامی لوله چیست

از زمان تولید محصولات فولادی مانند پلیت همواره تلاش های زیادی برای بهم رساندن دو لبه و تولید لوله صورت گرفت است و این مقدمه ایی بود بر ایجاد فرآیند هایی که بر اساس آنها لوله با استفاده از جوشکاری ساخته میشود.

در سال 1825 میلادی Jamse Whithouse در انگلستان فرآیندی را ابداع نمودن که در آن یک پلیت بصورت تکی تحت عملیات فورجینگ قرار گرفت به صورت لوله  با درز باز  شکل داده شد. سپس به لبه حرارت داده شد و با فشار مکانیکی در یکدیگر فرورفته و جوشکاری شدند. با گذشت زمان و رشد تدریجی تکنولوژی  ورق های های فلزی بشکل لوله فرم داده و در یک مرحله ،جوشکاری در فضایی کوره مانند انجام میشد. در سال 1931 این روش با ابداع فرآیند جوشکاری Fretz-Moon به اوج خود رسید. این فرآیند توسط J.Moon از آمریکا و همکار آلمانی او Fretz پایه گذاری گردید. این روش تاکنون نیز در تولید لوله های تا قطر خارجی 114میلیمتر کاربرد دارد.

بجز روش جوشکاری فوق در سال های 1886تا 1890 پروسه های دیگری توسط E.Thomson  در آمریکا ایجاد شد. اساس این روش ها بر اساس خاصیتی بود که توسط P.Joule کشف نموده بود و طبق آن با عبور جریان الکتریکی از یک فلز هادی الکتریسیته ،بعلت وجود مقاومت الکتریکی ،دمای فلز افزایش می یابد.

انواع لوله
انواع لوله

 

با توجه به اینکه لوله ها جهت انتقال یک ماده بکار می روند و حد فاصل بین دو واحد می باشند و در سیستم های مربوط به لوله از سایر تجهیزات از قبیل اتصالات،شیرها و … استفاده میشود لذا سایز این تجهیزات از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است تا در یک سیستم که لوله قسمتی از آن را تشکیل می دهد اجزای مختلف قابلیت تطابق با یکدیگر را داشته باشند.

از سوی دیگر با توجه به اینکه این تجهیزات توسط شرکت های مختلف و به روش های گوناگونی تولید می شوند، لازم است که از نظر اندازه هماهنگی هایی بین طراحان،سازندگان و مصرف کنندگان باشد و در این رابطه استاندارد های ملی و بین المللی تدوین گردیده است و کلیه کسانی که به هر نحو با این تجهیزات در ارتباط می باشند ملزم به رعایت این موارد می باشند.

معمولا منظور از سایز لوله ضخامت و قطر خارجی یا داخلی است که بر اساس سیستم های متریک یا اینچی بکار می روند.

در ابتدا برای نامگذاری اندازه لوله ها از سیستمی که به نام IPS  شناخته شده بود، استفاده می شد. در این نوع نامگذاری، اندازه قطر داخلی بر حسب اینچ بکار گرفته شد. بعنوان مثال سایز IPS 6نشاندهنده لوله  با قطر داخلی تقریبی 6 اینچ است.

در این سیستم با توجه به نیاز و کاربردهای محدود در ابتدا  هر سایز لوله با یک ضخامت تولید می گردیدو این ضخامت تحت عنوان ضخامت استاندارد نامیده میشد.  اما با توجه به نیاز روز افزون صنعت به انتقال سیالات با فشار های بالا لوله هایی با ضخامت های بالاتر تولید گردید و این روند با افزایش نیاز های صنعتی ادامه داشته و ضخامت های دیگری نیز تولید گردید که بصورت زیر نامگذاری شدند.

  • STD : Standard Weight
  • XS : Extra Strong یا    XH : Extra Heavy
  • XXS:  Double Extra Strong یا   XXH : Double Extra Heavy

با پیشرفت تکنولوژی تولید مواد اولیه از قبیل فولاد و تولید گستره وسیعی از مواد با خواص مکانیکی،شیمیایی و خوردگی متفاوت  و همچنین تنوع مواد و سیالات عبوری،     لوله هایی با ضخامت های متفاوت مورد نیاز شد. جهت نامگذاری این لوله ها لازم شد که از سیستم هایی استفاده شود که سایز و ضخامت لوله را شامل شود. به همین منظور   NPS ( مخفف Nominal Pipe Size ) و SCH(مخفف Schedule)  جایگزین IPS گردید.

 NPS یک سیستم نامگذاری بدون بعد می باشد و عدد بعد از آن نشان دهندة قطر خارجی لوله بر حسب اینچ است. بعنوان مثال NPS 3 نشاندهنده لوله ایی با قطر خارجی 3.5″ است. در سایز NPS 12 و کوچکتر از آن عدد نشان داده شده کمتر از قطر حقیقی لوله است و برای سایز های بالاتر عدد هر سایز با قطر خارجی لوله یکسان می باشد. بعنوان مثال NPS 16 نشاندهندة لوله با قطر خارجی 16″ است.

سیستم نامگذاری دیگری که بدون بعد بوده و توسط ISOاستفاده می شود  DN است. در این سیستم سایز لوله براساس میلیمتر است. بعنوان مثال DN 600  مشابه NPS 24 بوده ولی لازم به ذکر است با توجه به اینکه لوله ها در دو سیستم جداگانه هستند دقیقاً با یکدیگر مشابه نیستند.

مقدار پارامتر “اندازه نامی لوله” دقیقا برابر با قطر خارجی لوله یا تیوب است. از آنجایی که تیوب ها را معمولا به وسیله اندازه قطر خارجی و ضخامت جدار آنها بر حسب یک هزارم اینچ ( BWG ) شناسایی می کنند، بنابراین مقدار پارامتر اندازه نامی بیشتر در مورد تیوب ها کاربردی است. اما با این حال برای لوله های با سایز اسمی کوچکتر از 2 اینچ و در برخی از متون علمی برای لوله های با سایز اسمی 2 اینچ و سایزهای اسمی بزرگتر از 2 اینچ نیز جهت شناسایی لوله ها از مقدار پارامتر اندازه نامی استفاده می شود.

در برخی از منابع نیز در رابطه با موارد استفاده از پارامتر اندازه نامی لوله اینگونه توضیح داده شده است که؛ لوله های استاندارد معمول عموماً به وسیله پارامتر “سایز اسمی لوله” (NPS  یا DN ) و ضخامت جداره بر حسب اسکجول لوله (Schedule Number ) شناسایی می شوند و لوله های استاندارد غیر معمول به وسیله اندازه نامی و ضخامت جداره لوله به میلیمتر یا اینچ شناخته می شوند.

Call Now Button