وقتی اکچویتوری دیر باز می شود یا سیلندری وسط کورس گیر می کند، بخشی از ماجرا به شیری برمی گردد که هوای فشرده را هدایت می کند. شیر پنوماتیک آسکو یکی از شناخته شده ترین گزینه ها برای همین کار به شمار می آید. این شیرها را در خطوط بسته بندی، پالایشگاه ها، کارخانه های غذایی و ایستگاه های فرآیندی می بینید، چون بدنه ای جمع و جور دارند و در شرایط سخت هم کار می کنند.
با این حال، خرید درست به اسم برند محدود نمی شود. سری، تعداد راه، نوع سلونوئید، ولتاژ کویل و جنس بدنه هر کدام نتیجه را تغییر می دهند. در این راهنما مدل های اصلی را معرفی می کنیم، مشخصات مهم را کنار هم می چینیم و مسیر انتخاب را قدم به قدم توضیح می دهیم. اگر پارت نامبر را از قبل دارید، می توانید همین حالا آن را برای استعلام بفرستید.
پیش از رفتن سراغ مدل ها، جایگاه این شیر در مدار هوای فشرده را روشن می کنیم. شیر پنوماتیک آسکو در عمل یک شیر برقی است که مسیر هوا را باز می کند، می بندد یا عوض می کند. فرمان برقی از PLC یا تابلو به سلونوئید می رسد، پایلوت داخلی فعال می شود و هوا اسپول را جابه جا می کند. با این جابه جایی، هوا به سمت سیلندر یا اکچویتور می رود و مسیر دیگر به اتمسفر تخلیه می شود. در بازار ایران همین محصول را با عنوان هایی مثل شیر برقی پنوماتیک، شیر اسپولی آسکو و ASCO pneumatic valve هم جستجو می کنند.
آسکو از برندهای مجموعه امرسون است. سری 551 که با کد 8551 هم شناخته می شود، یکی از مهم ترین خانواده های این دسته به حساب می آید. امرسون آن را مجموعه ای از شیرهای اسپولی جمع و جور یک چهارم اینچ، در دو نسخه سه راهه و چهار راهه، معرفی می کند که برای هوا یا گاز خنثی در محیط های دشوار ساخته شده اند.
طراحی اسپولی مزیت مشخصی دارد. آب بندهای T شکل سخت و اورینگ های انعطاف پذیر در کنار هم کار می کنند و به گفته سازنده این ترکیب چند نتیجه دارد:
آسکو شیرهای اسپولی را در چند پیکربندی می سازد و انتخاب میان آن ها به نوع بار و رفتار شیر هنگام قطع برق بستگی دارد. چهار دسته بندی زیر تصویر روشنی از این تنوع می دهد.
این دسته بندی اولین سوالی است که در هر سفارش باید جواب بگیرد.
در مدل تک سلونوئید، شیر با قطع برق به وضعیت اولیه برمی گردد. این برگشت با فنر یا با هوا انجام می شود و در فهرست امرسون هر دو حالت دیده می شود. در مدل دو سلونوئید (دوبل) هر سلونوئید یک وضعیت را تنظیم می کند و شیر پس از قطع برق در آخرین وضعیت می ماند.
اگر فرآیند شما هنگام قطع برق باید به حالت ایمن برود، تک سلونوئید انتخاب بهتری است. اگر نگه داشتن آخرین وضعیت مهم تر باشد، دوبل را انتخاب کنید.
امرسون سری های 551 و 553 را در دو نسخه ارائه می دهد. نسخه اول با رابط NAMUR طبق استاندارد VDI/VDE 3845 مستقیم روی اکچویتور سوار می شود. نسخه دوم رزوه دار است و روی لوله نصب می شود. نسخه NAMUR لوله کشی بین شیر و اکچویتور را حذف می کند و نقاط نشتی را کم می کند.
مشخصات جدول زیر از صفحه رسمی امرسون و کاتالوگ های آسکو گرفته شده است. عددهای دقیق هر پارت نامبر را همیشه از دیتاشیت همان کد بخوانید.
| پارامتر | اطلاعات منتشرشده | نکته برای انتخاب |
|---|---|---|
| سیال کاری | هوا و گاز خنثی | برای مایعات سراغ شیر برقی همه منظوره بروید |
| اندازه پورت | 1/4 اینچ (سری 551) و 1/2 اینچ (سری 553) | پورت اکچویتور را ملاک بگیرید |
| رزوه | NPT و BSP (G) | نوع رزوه با پیشوند کد مشخص می شود |
| جنس بدنه | آلومینیوم آنودایز، برنج، استیل ضد زنگ | با خورندگی محیط تطبیق دهید |
| آب بندی | T-seal سخت و اورینگ؛ NBR در فهرست 551 | دمای محیط را کنار جنس آب بند ببینید |
| ولتاژ | 24، 120 و 240 ولت AC (50/60 هرتز)؛ 12، 24 و 120 ولت DC (سلونوئید SC) | ولتاژ تابلو را پیش از سفارش تایید کنید |
| توان مصرفی | از حدود 0.48 تا 24.6 وات در فهرست 551 | برای تابلوهای شلوغ یا تغذیه محدود مهم است |
| کلاس کویل | F، FT، H، HC، HT | به دمای محیط و سیال ربط دارد |
| گواهی ها | ATEX، Class I Div 1، IP65، SIL و UL بسته به مدل | مناطق خطرناک فقط با سلونوئید گواهی دار |
| ضریب جریان Cv | برای مثال 0.86 در برخی مدل های 551 | مقدار هر کد در دیتاشیت خودش آمده است |
چند نکته درباره جدول بالا که لازم است بدانید:
خانواده آسکو بزرگ است، اما در کاربردهای پنوماتیک چند سری بیشتر از بقیه دیده می شوند. جدول زیر تفاوت اصلی آن ها را نشان می دهد.
| سری | ساختار | اندازه پورت | کاربرد رایج |
|---|---|---|---|
| 551 (8551) | اسپولی پایلوتی؛ 3/2 NC، 5/2 و 5/3 | 1/4 اینچ | اکچویتور و سیلندر کوچک تا متوسط، نصب NAMUR یا رزوه ای |
| 553 (8553) | همان طراحی اسپولی | 1/2 اینچ | اکچویتور بزرگ تر یا نیاز به دبی بیشتر |
| 327 (8327) | 3/2 مستقیم عمل (Direct Acting) | 1/4 و 1/2 اینچ در نسخه های پردبی | کاربردهای بدون حداقل فشار عملیاتی |
| 340، 342، 344، 345، 401 | چهار راهه دو و سه وضعیتی با ساخت های متفاوت (هوای خالص، همه منظوره، پیستون پاپت، اسلاید) | بسته به مدل | پروژه های خاص یا جایگزینی؛ دیتاشیت هر سری را ببینید |
اگر میان 551 و 553 مردد هستید، ابتدا پورت اکچویتور و زمان کورس مطلوب را بسنجید. اندازه یک چهارم برای بسیاری از اکچویتورهای NAMUR کافی است، اما اکچویتور بزرگ تر یا حجم هوای بیشتر ممکن است به یک دوم اینچ نیاز داشته باشد. شیرهای بک فیلتر (Dust Collector) آسکو هم دسته جداگانه ای هستند و در این جدول جا ندارند.
امرسون برای این خانواده چند صنعت را نام برده و میدان های دیگر هم در عمل دیده می شوند. فهرست زیر بر اساس شرایط کاری مرتب شده است.
در هر یک از این موارد، گواهی و جنس بدنه را با شرایط واقعی محل نصب مقایسه کنید.
انتخاب اشتباه معمولا از یک اطلاعات جا افتاده شروع می شود. ترتیب زیر را دنبال کنید تا هیچ مشخصه ای از قلم نیفتد.
جدول زیر پیکربندی های رایج را برای نیازهای معمول نشان می دهد:
| نیاز | پیکربندی معمول |
|---|---|
| اکچویتور تک اثره با بازگشت فنری | شیر 3/2 NC تک سلونوئید |
| اکچویتور دوکاره با بازگشت ایمن | 5/2 تک سلونوئید با برگشت فنری |
| اکچویتور دوکاره که وضعیت را نگه می دارد | 5/2 دو سلونوئید |
| توقف سیلندر وسط کورس | 46145 |
| منطقه خطرناک | سلونوئید ضد انفجار با گواهی متناسب |
| تغذیه محدود یا محل دور افتاده | سلونوئید کم مصرف |
خواندن کد آسکو کار سختی نیست، اگر ساختارش را بدانید:
قیمت و موجودی هر شیر به پارت نامبر، ولتاژ سلونوئید و گواهی ها بستگی دارد. به همین دلیل بدون کد دقیق نمی توان عدد قطعی گفت.
اگر پارت نامبر را دارید، آن را همراه با تعداد مورد نیاز برای ما بفرستید. اگر کد را ندارید، مشخصات کاربرد را بنویسید تا کارشناس فنی سری و مدل مناسب را پیشنهاد دهد. برای استعلام سریع تر، این اطلاعات را آماده کنید:
پارت نامبر یا مشخصات کاربرد خود را برای تجهیز صنعت ارسال کنید. کارشناسان ما پاسخ را با مشخصات فنی و موجودی برایتان می فرستند.
شیر 3/2 سه پورت دارد: یک ورودی، یک خروجی و یک تخلیه. برای بار یک طرفه مثل سیلندر تک اثره مناسب است. شیر 5/2 پنج پورت دارد و برای بار دو طرفه به کار می رود، یعنی یک ورودی، دو خروجی و دو تخلیه.
طراحی هر دو یکی است، اما اندازه پورت فرق می کند. سری 551 پورت یک چهارم اینچ دارد و سری 553 پورت یک دوم اینچ. سری بزرگ تر برای اکچویتور بزرگ تر یا دبی بالاتر انتخاب می شود.
بله، در نسخه NAMUR این کار ممکن است. رابط اکچویتور باید با استاندارد VDI/VDE 3845 سازگار باشد. اگر اکچویتور رابط دیگری دارد، نسخه رزوه ای را انتخاب کنید.
مدل های پایلوتی معمولا به حداقل فشاری برای جابه جایی اسپول نیاز دارند. برای سری 551 و 553 گزینه پایلوت خارجی وجود دارد و حداقل فشار را به صفر می رساند. سری 327 هم که مستقیم عمل است، به حداقل فشار عملیاتی صفر نیاز دارد.
پلاک شیر را بخوانید و کد کامل را با کاتالوگ امرسون تطبیق دهید. پیشوند رزوه، سری و ساختار کد باید با هم بخوانند. فاکتور و گارانتی فروشنده را هم از او بخواهید.
در بسیاری از مدل ها کویل جداگانه تامین می شود، اما سازگاری کلاس کویل و ساختار سلونوئید باید با پارت نامبر بررسی شود. بدون بررسی، تعویض ولتاژ ریسک دارد. کد شیر را برای ما بفرستید تا سازگاری را چک کنیم.
